Dania udowadnia, że jest liderem europejskiej dekarbonizacji, chętnie odwracając się od swojej historii wydobycia ropy i gazu oraz silnej zależności od węgla.

Duńczycy planują zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 70 proc. do 2030 roku. Działania podjęte w tym kierunku, sprawiają, że wraz z Finlandią stają na globalnym podium w wyścigu  o neutralność dla klimatu.  

Dania ma długą tradycję zapewniania stabilności i przewidywalności polityki energetycznej. Istnieje tu wysoki poziom uczestnictwa podmiotów publicznych i prywatnych: wspiera innowacyjne technologie, które są wprowadzane na rynek dzięki hojnym programom politycznym. Zarówno polityka, jak i jej wdrażanie są prostsze dzięki stosunkowo płaskiej strukturze duńskiego społeczeństwa oraz wysokiemu poziomowi zaufania instytucjonalnego. Lokalizacja oraz znaczący roczny udział dużych prędkości wiatru daje jej przewagę, w sektorze energetyki wiatrowej.

Energetyka na medal

Z kolei sieć energetyczna jest jedną z najbardziej rozwiniętych w Europie, umożliwiając tym samym eksport i import – oraz komercjalizację nadwyżki mocy. Oprócz wiatru Duńczycy mają inne „energetyczne” sukcesy, które obejmują skojarzone wytwarzanie ciepła i energii (CHP) oraz ciepłownictwo komunalne. Ze znakiem zapytania można pozostawić kwestie dotyczące zrównoważonego rozwoju biomasy. Dziś Dania jest cennym studium przypadku. Jeśli zostanie utrzymany kierunek podjętych działań, może stać się wzorem do naśladowania.

W ostatnich latach Dania przyjęła pozycję lidera w procesie globalnej transformacji energetycznej. Redukcja emisji gazów cieplarnianych od 2010 roku następuje zdecydowanie szybciej w niż średnie w Unii Europejskiej.

Duńska transformacja jest tym bardziej imponująca, ze względu na rys historyczny. To właśnie Dania była niegdyś znaczącym producentem ropy i gazu, a jej przemysł w dużym stopniu opierał się na węglu. Kraj szybko odniósł znaczący sukces w dziedzinie morskiej energetyki wiatrowej, a teraz postawił sobie za ambitny cel ograniczenie emisji gazów cieplarnianych aż o 70 proc do 2030 roku, i w tym procesie już wyprzedza swoich europejskich sąsiadów. Oprócz pionierskiej polityki w zakresie zielonej energii kraj ten stał się kierunkowskazem dla technologii niskoemisyjnych i polityki publicznej. Dania ma rekordowo wysoki udział OZE w wytwarzaniu energii, na czele z wiatrem.

Czy może być wzorem do naśladowania?

Biorąc pod uwagę niedawne zapowiedzi i cele klimatyczne, Dania jest interesującym studium przypadku prowadzenia transformacji energetycznej, dla innych krajów – nie tylko europejskich.

Duńska polityka szeroko nagłośnia swoje sukcesy, takie jak zdolność kraju do niemal całkowitego pozbycia się węgla w miksie energetycznym w mniej niż 30 lat rozwijając sektor energetyki wiatrowej, w segmencie morskiej energetyki wiatrowej i propagowanie repoweringu, ale także rozpowszechnienie skojarzonego wytwarzania ciepła i energii. Kolejnym punktem sukcesu strategii kraju jest promowanie efektywności energetycznej w sektorze przemysłowym, a także stosowanie opodatkowania energii w celu zwiększenia dekarbonizacji, łącznie z sektorem transportowym.

Pozostają też i pytania bez odpowiedzi, zwłaszcza w odniesieniu do referencji zrównoważonego rozwoju biomasy, paliwa, które jest kluczowym składnikiem miksu energetycznego kraju, ale także przyszłej roli gazu ziemnego, który ma za zadanie równoważyć proces wytwarzania energii, biorąc pod uwagę decyzję o zaprzestaniu produkcji ropy i gazu do połowy wieku.

Czy to tylko sukces polityki?

W dużej mierze dotychczasowa historia sukcesu Danii może być powiązana z kombinacją czynników społeczno-politycznych, w tym:
•    wysoki poziom stabilności i przewidywalności polityki energetycznej wynikający z długiej historycznej tradycji szerokich umów energetycznych w Danii,
•    międzysektorowe i holistyczne podejście do kształtowania polityki energetycznej kraju, obejmujące wysoki poziom udziału różnych podmiotów sektora publicznego i prywatnego,
•    wspieranie innowacyjnych technologii w połączeniu z programami polityki publicznej w celu doprowadzenia ich do konkurencyjności na poziomie rynkowym.

Kolejne ramy transformacyjne będą obejmowały projekty wychwytywania i sekwestracji dwutlenku węgla na dużą skalę, a także sieć niskoemisyjnych wysp energetycznych.

Mapa, społeczeństwo i świadomość

Jednak byłoby to nieco powierzchowne, gdybyśmy po prostu zrównali historię sukcesu Danii z wyżej wymienionymi czynnikami. Rzeczywiście, naród skandynawski korzysta z pewnych uwarunkowań geograficznych, które są wielkim atutem na drodze do dekarbonizacji. Po pierwsze, kraj ten jest idealnie przygotowany do rozwoju różnych odnawialnych źródeł energii, w szczególności energii wiatrowej, biorąc pod uwagę jego topografię i silne zasoby wiatrowe.

Ponadto Dania korzysta również z niezawodnej i połączonej ze sobą sieci energetycznej, dzięki czemu integracja energii odnawialnej z szerokim systemem energetycznym jest łatwiejsza. Ponadto fakt, że jej sieć energetyczna jest jedną z najbardziej połączonych ze sobą w Europie, oznacza, że nadwyżka pochodząca z produkcji energii odnawialnej może być szybko eksportowana.

Wreszcie, z bardziej społeczno-politycznej perspektywy, stosunkowo płaska struktura duńskiego społeczeństwa oraz wysoki poziom zaufania instytucjonalnego sprawiają, że tworzenie i wdrażanie polityki jest skuteczniejsze niż w innych państwach europejskich.
Dania pokazuje dobry kierunek

Należy wyciągnąć wnioski ze strategii dekarbonizacyjnej Duńczyków, niemniej, dążąc do równie skutecznej polityki redukcji emisji dwutlenku węgla, warto wziąć pod uwagę kontekst oraz uwarunkowania geopolityczne kraju, w którym zostały one wdrożone.

W każdym razie Dania jest nadal daleka od osiągnięcia swoich celów i będzie musiała przyspieszyć dekarbonizację na wszystkich frontach, szczególnie gdy obecne całkowite dostawy energii, nadal zależą w 60 proc. od paliw kopalnych.