Agencja ONZ zajmująca się morzami World Ocean Assessment (WOA) ostrzegła w najnowszym raporcie, że w zaledwie 10 lat tempo podnoszenia się wód w oceanach wzrosło aż dwukrotnie. To skutek zmiany klimatu i topnienia lodowców. Jednak to nie jedyne problemy jakich doświadczają. Są one również coraz bardziej zanieczyszczone i zmagają się z rybołówstwem na przemysłową skalę, a co za tym idzie dramatycznie zmniejszającą się populacją ryb.

Na trzecią edycję raportu ONZ oceniającego stan oceanów składa się praca prawie 600 naukowców z 86 krajów. Analizowali oni ich kondycję w latach 2021–2025. Poprzedni raport, obejmujący okres do 2018 roku, wykazał trwałą degradację środowiska morskiego. 

Oceany są coraz cieplejsze ze względu na wysokie emisje

Najnowsza publikacja daje jednak znacznie więcej informacji o skumulowanym wpływie presji działalności ludzkiej na oceany. Jednym z najważniejszych wniosków jest widoczny wzrost tempa poziomu wód. Przed 2015 rokiem wynosił on 2 mm rocznie, natomiast już w 2023 roku było to aż 4,3 mm rocznie. Aż 16% całego wzrostu globalnego ciepła oceanicznego od 1955 roku nastąpiło po 2018 roku.

Największe ocieplenie zaobserwowano w Oceanie Atlantyckim oraz w południowej części Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Jednak nadal pozostaje wiele niewiadomych, bo do 2025 roku zmapowano jedynie 27% dna oceanicznego, a ekosystemy żyjące w morskich głębinach są w dużej mierze nieznane. 

António Guterrez, sekretarz generalny ONZ wezwał do pilnych działań na rzecz ochrony oceanów.  - Nie możemy nadal traktować oceanów jako źródła nieograniczonych zasobów. Potrzebna jest pilna globalna współpraca w celu ochrony ekosystemów morskich. Musimy zbudować nową relację z oceanami, opartą na wiedzy naukowej, prawiemiędzynarodowym i wspólnej odpowiedzialności między narodami, sektorami i pokoleniami – powiedział Guterrez.

Raport przynosi jednak i pozytywne informacje, ponieważ stwierdzono w nim, że w ostatnich latach poczyniono znaczne postępy w ochronie oceanów, w tym wprowadzono przełomowy traktat o ochronie mórz otwartych, który wszedł w życie w tym roku i wprowadził międzynarodowe przepisy mające na celu ochronę dwóch trzecich globalnego oceanu znajdującego się poza jurysdykcją któregokolwiek kraju.

Oceany, które pokrywają ponad 70% powierzchni planety, odgrywają kluczową rolę w regulacji klimatu, utrzymaniu różnorodności biologicznej oraz dostarczaniu ludziom pożywienia i energii. Według raportu, pochłonęły już 90% nadmiaru ciepła i 30% dwutlenku węgla uwalnianego do atmosfery w wyniku spalania paliw kopalnych.

Oceany dobija nie tylko klimat, ale i plastik 

Prądy oceaniczne redystrybuują ciepło w skali globalnej i lokalnej, jednak ze względu na działalność ludzką i te się zmieniają, a wpływ tych zmian na przyszłe zmiany klimatu jest jeszcze słabo poznany. W raporcie podano również, że do oceanów trafia rocznie aż 52,1 mln ton plastiku, co przyczynia się do emisji 24,4 bln mikroplastiku, który ma wpływ na ponad 4000 gatunków morskich.

Głównymi czynnikami wpływającymi na środowisko morskie są wzrost populacji i postęp technologiczny oraz niestabilność społeczno-gospodarcza i geopolityczna.

Globalna populacja wzrosła z 7,7 miliarda w 2017 roku do 8,2 miliarda pod koniec 2024 roku. Ponad jedna trzecia ludzi mieszka w odległości do 100 km od wybrzeży, a 11% na lądzie poniżej 10 metrów nad poziomem morza.