W ostatnim czasie Międzynarodowa Agencja Energetyczna oraz think tank Ember niezależnie od siebie opublikowały raporty, których wspólnym mianownikiem jest obecna sytuacja oraz dalsze perspektywy rozwoju sektora energetycznego w Azji Południowo-Wschodniej. Regionalny potencjał demograficzny oraz gospodarczy nie idzie w parze z inwestycjami w odnawialne źródła energii.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) opublikowała raport „Southeast Asia Energy Outlook 2024”, który analizuje sytuację sektora energetycznego w regionie Azji Południowo-Wschodniej.

Wraz z szansami czekającymi na Azję Południowo-Wschodnią wynikającymi z zachodzącej transformacji energetycznej, czekają również ryzyka związane z przewidywanym wzrostem emisji oraz zwiększonym zużyciem paliw kopalnych.

Kluczowym wnioskiem wypływającym z lektury raportu jest zasygnalizowanie potencjału tkwiącego w regionie, który ma odpowiadać za gwałtowny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną dzięki dynamice rozwoju gospodarczego oraz potencjału demograficznego.

Przywoływany raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej nie jest jedyną analizą poświęconą regionalnej sytuacji energetycznej opublikowaną w ostatnich dniach. Niemal równolegle został wydany raport „ASEAN’s clean power pathways: 2024 insights” think tanku Ember, który również prognozuje krajobraz energetyczny Azji Południowo-Wschodniej.

Jaka jest sytuacja sektora energetycznego w Azji Południowo-Wschodniej?

Jak zauważa Międzynarodowa Agencja Energetyczna, Azja Południowo-Wschodnia będzie odpowiadać za 25 proc. globalnego wzrostu popytu na energię do 2035 roku, ustępując jedynie Indiom. Co więcej, do 2050 roku popyt na energię w Azji Południowo-Wschodniej ma przewyższyć popyt w Unii Europejskiej, zaś dynamika regionalnego zapotrzebowania na energię elektryczną przejawia się w tempie wzrostu na poziomie 4 proc./r.

Imponujące wzrosty oddawanych mocy nie są dziełem przypadku. Azja Południowo-Wschodnia posiada istotny potencjał w zakresie produkcji infrastruktury technicznej wykorzystywanej w odnawialnych źródłach energii (OZE).

Tylko od 2019 roku w regionie utworzono niemal 100 tys. miejsc pracy przy produkcji infrastruktury dla OZE, z czego Wietnam, Tajlandia oraz Malezja są największymi producentami fotowoltaiki po Chinach. Region charakteryzuje się potencjałem 16 GWh mocy produkcyjnych ogniw akumulatorowych do pojazdów elektrycznych z perspektywą zwiększenia produkcji do 60 GWh do 2030 roku. „Azja Południowo-Wschodnia stanowi jeden z najbardziej dynamicznych gospodarczo regionów świata i ma odpowiadać za 25 proc. globalnego wzrostu zapotrzebowania na energię w ciągu następnej dekady” – stwierdził dyrektor wykonawczy Międzynarodowej Agencji Energetycznej Fatih Birol.

Potencjał regionu znajduje swoje odzwierciedlenie w dynamice rozwoju gospodarczego, produkcyjnego oraz istniejących zasobów naturalnych potrzebnych do produkcji urządzeń niezbędnych w transformacji energetycznej.

Indonezja i Filipiny są czołowymi producentami niklu na świecie, odpowiadając za 65 proc. światowego wydobycia, zaś Wietnam, Tajlandia i Malezja są największymi po Państwie Środka producentami urządzeń fotowoltaicznych. Co godne odnotowania, Singapur będąc największym na świecie portem bunkrowania, może odegrać istotną rolę w dekarbonizacji transportu morskiego – zarówno w wymiarze regionalnym, jak również globalnym.

Wzrost gospodarczy regionu powoduje wzrost zapotrzebowanie na energię elektryczną, której produkcja w znaczący sposób opiera się na emisyjnych paliwach kopalnych.

Potencjał produkcyjny związany z infrastrukturą OZE idzie niemal w parze ze wzrostem zapotrzebowania na paliwa kopalne, na które zapotrzebowanie ma wzrosnąć o 41 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomem z 2023 roku – stwierdza Ember.

Bez inwestycji ani rusz. Trudna droga czystej energii w Azji Południowo-Wschodniej

Tak jak w skali globalnej, tak również dla regionu Azji Południowo-Wschodniej głównym czynnikiem stojącym za dekarbonizacją sektora energetycznego będą miały inwestycje w zieloną energię. „Przejście na energię odnawialną w ASEAN obiecuje nowe miejsca pracy, większe bezpieczeństwo energetyczne i możliwości wzrostu gospodarczego” – zauważa dr Dinita Setyawati, starszy analityk ds. polityki energetycznej regionu Azji Południowo-Wschodniej z Ember.

Region nie jawi się jako szczególnie atrakcyjny dla globalnych inwestorów, ponieważ mimo potencjału demograficznego oraz ekonomicznego. Mimo, że region odpowiada za 6 proc. globalnego PKB, 5 proc. globalnego zapotrzebowania na energię oraz jest zamieszkiwany przez 9 proc. światowej populacji, jedynie 2 proc. globalnych inwestycji w czystą energię ma miejsce w Azji Południowo-Wschodniej.

Mając na uwadze obecny poziom inwestycji w regionalnym sektorze energetycznym, konieczne będzie pięciokrotne zwiększenie wydatków, aby osiągnąć oczekiwane założenia transformacji energetycznej – stwierdza raport. Zwiększeniu inwestycji w czystą energię muszą towarzyszyć działania zmierzające do rugowania paliw kopalnych z sektora energetycznego, co nie jawi się jako łatwe zadanie.

Paliwa kopalne zaspokajają prawie 80 proc. zapotrzebowania na energię w Azji Południowo-Wschodniej.  W ubiegłym roku węgiel wytwarzał połowę energii elektrycznej w regionie, odpowiadając za 80 proc. emisji w sektorze energetycznym, jednocześnie zaspokajając 30 proc. zapotrzebowania na energię w sektorze przemysłowym.

Tu proszę wstawić: wegiel_Azja_Poludnio_Wschodnia.png, Popyt na węgiel w Azji Południowo-Wschodniej według scenariuszy w latach 2023-2050, Źródło: IEA (2024), Coal demand in Southeast Asia by scenario, 2023-2050. Licencja: CC BY 4.0

Mimo dominującego charakteru paliw kopalnych w regionalnym koszyku energetycznym, kraje regionu mają ambitne plany w zakresie zeroemisyjności: Brunei Darussalam, Kambodża, Laos, Malezja, Singapur i Wietnam wyznaczyły datę docelową na rok 2050, Indonezja na rok 2060, zaś Tajlandia na rok 2065.

Fot. Depositphotos