Deon Policy Institute opublikował pierwszy raport badawczy poświęcony analizie możliwości wdrożenia pływających elektrowni jądrowych (Floating Nuclear Power Plants – FNPPs) w europejskim kontekście regulacyjnym, gospodarczym i społecznym. Studium wykorzystuje Grecję jako modelowy przypadek oceny potencjału tej technologii.

Raport zatytułowany „Floating Nuclear Power Plants for Greece” wskazuje, że nie istnieją fundamentalne bariery techniczne ani instytucjonalne uniemożliwiające rozwój FNPP. Autorzy podkreślają jednak konieczność stworzenia odpowiednich ram prawnych, regulacyjnych, finansowych i społecznych dla odpowiedzialnego wdrażania tego typu rozwiązań.

Według ekspertów Deon Policy Institute, pływające elektrownie jądrowe mogą odegrać istotną rolę w transformacji energetycznej i dekarbonizacji sektora morskiego. FNPPs mogłyby być wykorzystywane m.in. do zasilania wysp i regionów oddalonych od sieci energetycznych, produkcji wodoru, amoniaku i metanolu, dostarczania energii dla portów, centrów danych i instalacji odsalania, wspierania bezpieczeństwa energetycznego oraz redukcji emisji CO₂.

Czemu analiza dotyczyła Grecji? Zdecydowały o tym warunki geograficzne (kraj położony na wyspach) oraz potencjał greckich armatorów. Rozległe wybrzeże Grecji i ukształtowanie archipelagu sprzyjają pływającym elektrowniom, umożliwiając wytwarzanie energii w pobliżu miejsc zapotrzebowania, bez konieczności stałego użytkowania gruntów i konkurencji ze źródłami odnawialnymi, rolnictwem czy budownictwem mieszkaniowym.

Mniejsze rozmiary pływających SMR, mniejsze strefy planowania awaryjnego, możliwość demontażu po zakończeniu eksploatacji oraz modułowe wdrażanie przy niższych nakładach inwestycyjnych sprawiają, że elektrownie jądrowe są najlepiej dopasowane do sezonowego, wysokoodnawialnego systemu energetycznego Grecji. Do tego autorzy raportu podkreślają, że rozwój greckiego przemysłu stoczniowego może pokrywać nawet w 70% potrzeby produkcyjne twórców pływających SMR.

Elastyczne rozwiązania 

Raport zwraca uwagę, że rozwój nowoczesnych technologii jądrowych, w tym Small Modular Reactors (SMR), zwiększa bezpieczeństwo i elastyczność zastosowań energetyki jądrowej na morzu. Autorzy wskazują również na rosnące zainteresowanie sektora morskiego rozwiązaniami nuklearnymi w związku z globalnymi celami klimatycznymi i wymogami dekarbonizacji żeglugi.

Mikal Boe, prezes spółki technologicznej Core Power, pracującej nad napędami jądrowymi dla żeglugi komentując greckie opracowanie stwierdził, że wielkie elektrownie jądrowe budowane na lądzie zawsze mają przekroczenia w budżecie i harmonogramie budowy. W przypadku statków z reaktorami jądrowymi takie ryzyko jest minimalne, bo będą budowane seryjnie w wyspecjalizowanych stoczniach.

Prezes Deon Policy Institute, fizyk jądrowy Georgios Laskaris, podkreślił, że „pływające elektrownie jądrowe nie są już odległą czy wyłącznie teoretyczną opcją. Kluczowym wyzwaniem pozostaje dziś stworzenie odpowiednich fundamentów politycznych, regulacyjnych i społecznych dla ich odpowiedzialnej oceny i potencjalnego wdrożenia.”

Badanie zostało przygotowane we współpracy z ekspertami sektora energetycznego i morskiego, w tym przedstawicielami CORE POWER oraz American Bureau of Shipping (ABS). Dokument stanowi jedno z pierwszych kompleksowych opracowań analizujących możliwość integracji FNPP z europejską polityką energetyczną i infrastrukturą morską.

Świat zna technologie

Pływające elektrownie jądrowe są już wdrażane do służby. Najbardziej znanym projektem jest rosyjska jednostka Akademik Łomonosow należąca do spółki Rosatom. Ta pływająca elektrownia działa od 2020 r. w arktycznym porcie Pewek i zasila odległe regiony Syberii oraz projekty wydobywcze. Rosja rozwija już kolejną generację FNPP opartych o reaktory RITM-200 — podobne do tych stosowanych w lodołamaczach atomowych.

Szczególną rolę w rozwoju koncepcji pływających elektrowni jądrowych odgrywa brytyjska firma CORE POWER, specjalizująca się w zastosowaniach energetyki jądrowej w sektorze morskim. Spółka rozwija projekty wykorzystania małych reaktorów modułowych (SMR) zarówno dla żeglugi, jak i morskiej infrastruktury energetycznej. CORE POWER współpracuje m.in. z American Bureau of Shipping (ABS), Southern Company oraz partnerami przemysłu stoczniowego nad koncepcjami pływających elektrowni, które mogłyby zasilać porty, centra danych, instalacje offshore oraz zakłady produkujące wodór i paliwa syntetyczne. Firma zakłada, że pierwsze komercyjne wdrożenia morskich reaktorów nowej generacji mogą pojawić się już w latach 30. XXI wieku.

Także Westinghouse Electric Company od kilku lat rozwija koncepcje morskich elektrowni jądrowych. Najbardziej znany projekt to eVinci Microreactor — bardzo mały reaktor modułowy, który może być instalowany także na barkach i platformach offshore.