Komisja Europejska zatwierdziła pomoc publiczną dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Według przedstawicieli rządu i inwestora decyzja daje podstawy do tego, by energia elektryczna z tej elektrowni kosztowała poniżej 500 zł za MWh.

Zgoda Komisji obejmuje wszystkie trzy rozwiązania, o jakie występował polski rząd: dokapitalizowanie państwowego inwestora – spółki Polskie Elektrownie Jądrowe z budżetu kwotą 60 mld zł, objęcie całości finansowania dłużnego gwarancjami Skarbu Państwa oraz dwustronny kontrakt różnicowy (CfD) dla całej wyprodukowanej energii elektrycznej. Decyzja komisji oznacza, że budżet państwa może uruchomić dokapitalizowanie PEJ.

Drobne modyfikacje wniosku

Sama decyzja Komisji na razie jest niejawna, zostanie opublikowana po usunięciu z niej danych wrażliwych dla firm. Zwykle zajmuje to kilka miesięcy. Sama Komisja poinformowała jednak, że zmodyfikowała polskie oczekiwania. Wprowadziła obowiązek sprzedaży co najmniej 70 proc. swojej produkcji przez giełdy energii, a pozostałą część w dowolny sposób, np. poprzez dwustronne kontrakty z odbiorcami. Dodatkowo KE poinformowała, że w CfD znalazł się mechanizm, który zachęca PEJ do takiego operowania elektrownią, aby reagować na sygnały cenowe płynące z rynku energii. Chodzi o uniknięcie zakłóceń na rynku, takich jak np. ograniczanie generacji źródeł odnawialnych. Komisja poinformowała też, że w całym modelu finansowania elektrowni znalazło się zabezpieczenie przed osiąganiem nadmiernych zysków, jeśli je osiągnie, operator elektrowni będzie musiał się nimi podzielić z państwem, tak by jego stopa zwrotu nie przekraczała pewnej przeciętnej rynkowej.

Komisja wreszcie skróciła okres kontraktu różnicowego z wnioskowanych przez rząd 60 do 40 lat. Dwustronny kontrakt różnicowy działa w ten sposób, że jeżeli rynkowa cena, po której inwestor sprzedaje energię, jest niższa od określonej w nim tzw. ceny wykonania, różnicę dopłaca mu rząd. Jeśli rynkowa cena sprzedaży jest wyższa od ceny wykonania, inwestor zwraca rządowi nadwyżkę. We wniosku o zatwierdzenie pomocy publicznej, wysłanym do Brukseli przed rokiem, polski rząd założył, że cena wykonania w 60-letnim dwustronnym CfD wyniesie od 470 do 550 zł za MWh realnie, czyli w 2036 r., kiedy to ma ruszyć pierwszy blok jądrowy, zostanie powiększona o skumulowaną inflację do tego czasu. Dokładna cena wykonania dla każdego z bloków pierwszej elektrowni ma być ustalana na początku jego budowy, dla pierwszego ma być więc znana za 3 lata.

Będzie taniej niż 500 zł/MWh?

W ocenie pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Wojciecha Wrochny zawartość decyzji daje podstawy do tego, by elektrownia wytwarzała energię elektryczną po cenie niższej niż 500 zł za MWh przy zakładanym przez Ministerstwo Energii współczynniku wykorzystania jej mocy na poziomie 88,4 proc. Decyzja pozwoli na to, żeby elektrownia pracowała z bardzo wysokim obciążeniem, a w konsekwencji dostarczała energię elektryczną za stosunkowo niską cenę – wyjaśnił Wrochna.

Zgodnie z założeniami całego projektu 60 mld zł z budżetu państwa ma stanowić 30 proc. kosztów budowy, pozostałe 70 proc. w formie długu ma pochodzić z rynku finansowego i od agencji kredytów eksportowych (ECA), przy czym to ECA mają wyłożyć większość tego długu. Obecne szacunki mówią o koszcie budowy rzędu 190 mld zł.

Prezes spółki Polskie Elektrownie Jądrowe Marek Woszczyk ocenił, że decyzja Komisji zezwalająca m.in. na bezkosztowe użycie gwarancji Skarbu Państwa przekłada się na niższy koszt kapitału i w konsekwencji na tańszą energię. Woszczyk podkreślał, że celem spółki jest wynegocjowanie z wykonawcami – konsorcjum Westinghouse-Bechtel – w ostatecznym kontrakcie EPC takich warunków, które pozwolą osiągnąć cenę poniżej 500 zł za MWh.

– Zielone światło ze strony Komisji Europejskiej pozwala nam przejść do kolejnej fazy dyskusji z rynkiem dłużnym, z kredytodawcami, tak abyśmy po zakończeniu negocjacji kontraktu EPC i podjęciu finalnej decyzji inwestycyjnej mogli zawrzeć już finalne umowy na finansowanie – podkreślił prezes PEJ. Spółka planuje podpisać EPC w II kwartale 2026 r.

Jak zadeklarował we wtorek premier Donald Tusk, zarezerwowane dla PEJ w budżecie finansowanie zostanie uruchomione jeszcze w grudniu, spółka dostanie pierwsze 4 mld zł.

Pierwsza polska elektrownia jądrowa powstaje na Pomorzu w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino. Ma mieć trzy bloki w technologii AP1000 Westinghouse o łącznej mocy 3750 MW. Wykonawcą będzie konsorcjum Westinghouse-Bechtel. Wylanie tzw. pierwszego betonu jądrowego planowane jest na 2028 r., rozpoczęcie komercyjnej pracy pierwszego bloku ma nastąpić w 2036 r. (PAP)