Chiny są światowym liderem odnawialnych źródeł energii oraz największym producentem pojazdów elektrycznych. Sukces zielonych technologii w Państwie Środka nie jest dziełem przypadku, na co składa się wiele czynników.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) stwierdza, że w latach 2019-2024 Chiny będą odpowiedzialne za 40 proc.  globalnego wzrostu mocy odnawialnych źródeł energii. Przewiduje się, że w tym samym okresie Chiny będą odpowiadać za prawie połowę globalnego wzrostu rozproszonej fotowoltaiki, wyprzedzając UE, stając się światowym liderem pod względem zainstalowanej mocy do 2021 roku.

Jak zauważa The Washington Post, chiński rząd wykorzystywał środki – w tym dotacje i ulgi podatkowe – aby stworzyć dziesiątki ogromnych konglomeratów, które dominują w branżach zrównoważonej energii.

Czy dominacja Państwa Środka w zielonych technologiach jest wyłączną zasługą decydentów? Czy miały na to wpływ czynniki pozapolityczne? Jak wygląda udział chińskiego OZE w krajowym koszyku energetycznym?

Pytań jest wiele, zaś w analizie postaramy się udzielić odpowiedzi na niektóre z nich.

Wiatr wieje ze Wschodu

Jak wskazuje raport „Energy Transition Outlook China” (DNV ETO China) opublikowany przez norweskie DNV, w 2010 roku energia wiatrowa stanowiła zaledwie 1 proc. chińskiej produkcji energii elektrycznej. Jednak polityka w zakresie wdrażania OZE przyspieszyła rozwój sektora, przez co obecnie wiatr jest największym źródłem energii elektrycznej w Chinach po węglu oraz energii wodnej, dostarczając 9,4 proc. całkowitej podaży energii elektrycznej w ubiegłym roku.

Zdaniem DNV, do 2050 roku Państwo Środka stanie się największym rynkiem energii wiatrowej na świecie. 

„The Diplomat” w analizie „How China Became the World’s Clean Tech Giant” zauważa, że chiński sektor energetyki wiatrowej odnotował znaczny wzrost od czasu jego powstania w połowie lat 80-tych, kiedy to zaczął importować turbiny z Europy. Z biegiem czasu Państwo Środka stało się największym na świecie rynkiem energii wiatrowej, częściowo dzięki ponad 40 krajowym producentom turbin wiatrowych.

Słońce świeci nad Pekinem. Fotowoltaika w Państwie Środka

Podobnie jak w przypadku energii wiatrowej, równie spektakularne wzrosty udziału poszczególnych rodzajów OZE w chińskim koszyku energetycznym odnotowały inne źródła zielonej energii.

Energia słoneczna stanowiła mniej niż 1 proc. krajowej produkcji energii w 2015 roku, a w ciągu niecałej dekady jej udział wzrósł do 5 proc.  Przewiduje się, że do 2050 roku udział energii słonecznej i wiatrowej w produkcji energii elektrycznej zwiększy się do 38 proc. – stwierdza przywoływany raport DNV ETO China.

Jak wskazuje przywoływana już wcześniej analiza z „The Diplomat”, chińskie inwestycje w nowe moce fotowoltaiczne w ciągu ostatnich 10 lat przekroczyły 50 mld dolarów, co stanowi dziesięciokrotnie więcej niż w całej Europie. Wzrost inwestycji wzmocnił niezależność energetyczną Chin i przyczynił się do znacznego tworzenia miejsc pracy. Tylko od 2011 roku w całym łańcuchu wartości fotowoltaiki powstało ponad 300 tys. miejsc pracy.

Chiny mają obecnie ponad 80 proc. udział we wszystkich etapach produkcji paneli słonecznych, od polikrzemu po moduły, umacniając swoją pozycję światowego lidera w dziedzinie energii słonecznej.

Elektryk od Chińczyka

Chiny wdrożyły korzystną politykę, aby stać się wiodącym producentem pojazdów elektrycznych. Tylko w latach 2009-2022 chiński rząd przeznaczył ponad 200 mld juanów na dotacje i ulgi podatkowe dla branży pojazdów elektrycznych. Chiny już teraz zajmują znaczącą pozycję jako czołowy producent akumulatorów, kluczowej technologii w łańcuchu dostaw pojazdów elektrycznych – donosi „The Diplomat”.

Raport „Global EV Outlook 2024” opublikowany przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA) szacuje, że dział samochodów elektrycznych w rynku może osiągnąć nawet 45 proc. w Chinach – w porównaniu do 25 proc. w Europie i ponad 11 proc. w Stanach Zjednoczonych.

Wykorzystując strategie transferu i angażując się w procesy współprojektowania z zagranicznymi partnerami, chińskie firmy były w stanie produkować turbiny porównywalne pod względem wielkości i zaawansowania z ofertą globalnych konkurentów. Co więcej, strategiczne przejęcia, takie jak zakup niemieckiej firmy Vensys przez Goldwind, przyczyniły się do zbudowania silnych zagranicznych możliwości badawczo-rozwojowych – wskazuje „The Diplomat”.

Asy w rękawie chińskiego producenta

Jak donosi Wood MacKenzie, od początku tego roku Chiny będą posiadać ponad 80 proc.  globalnej zdolności produkcyjnej w całym łańcuchu dostaw modułów słonecznych.

Przyczyna takiego stanu rzeczy wynika to częściowo z faktu, że moduły, w tym polikrzem, płytki i ogniwa, produkowane w Chinach są znacznie tańsze niż w Europie czy Stanach Zjednoczonych.

Chińscy producenci cieszą się bliskością wielu krytycznych dostaw surowców, w tym posiadaniem 70 proc. globalnej produkcji minerałów krytycznych (surowców krytycznych) kluczowych komponentów do produkcji baterii. Oznacza to, że chińskie firmy produkujące akumulatory zajmują kluczową pozycję w łańcuchu dostaw.

Prócz tego do głosu dochodzą również kwestie środowiskowe, które traktowane są znacznie bardziej liberalnie aniżeli w UE:

„(…) przemysł akumulatorowy jest stosunkowo zanieczyszczający i może rozwijać się tylko w miejscach takich jak Chiny, przy tolerancji i wsparciu rządu” – zauważa Yu Hong z Narodowego Uniwersytetu Singapuru przywoływany przez „Think China”.

Surowce, tania siła robocza, wsparcie rządowe oraz dość swobodne traktowanie środowiska sprawia, że Państwo Środka dominuje w globalnym łańcuchu produkcji technologii zielonej energii. Czy Europa obudzi się z letargu, rzucając rękawicę azjatyckim producentom, czy też z ręką w nocniku?