Wraz z dekarbonizacją światowego sektora energetycznego, rośnie znaczenie energetyki jądrowej. Międzynarodowa Agencja Energetyczna w najnowszym raporcie wskazuje, że tegoroczna produkcja energii elektrycznej z elektrowni jądrowych będzie najwyższa od 30 lat.

 Energia jądrowa odpowiada za niemal 10% globalnej produkcji energii elektrycznej, zaś jej udział wzrasta do 20% w gospodarkach rozwiniętych.

W przeszłości energia jądrowa była jednym z największych źródeł bezemisyjnej energii elektrycznej i choć jej rozwój został zahamowany na skutek katastrofy w Czarnobylu czy też incydentu w Fukushimie, jej potencjał powoli wraca do łask, o czym stwierdzają kolejne raporty.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna w raporcie „Electricity 2024”, przewiduje się, że nawet jeśli niektóre kraje wycofają się z energii jądrowej – lub wcześniej zamkną elektrownie – produkcja energii jądrowej będzie rosła średnio o blisko 3 proc. rocznie do 2026 roku.

Również raport „World Nuclear Performance Report 2024” od Światowego Stowarzyszenia Energii Atomowej (World Nuclear Association – WNA) pokazuje wzrost globalnej produkcji energii elektrycznej w elektrowniach jądrowych, podkreślając kontynuację wydajności globalnej floty reaktorów jądrowych.

„Utrzymująca się doskonała wydajność globalnej floty reaktorów, szybkie wdrażanie nowych elektrowni jądrowych w Zjednoczonych Emiratach Arabskich i ciągły wzrost produkcji w Chinach są wyraźnymi dowodami na wysoką wydajność sektora” – komentuje dr Sama Bilbao y Leon, dyrektor generalny WNA.

420 reaktorów idzie na rekord

Jak stwierdza Międzynarodowa Agencja Energetyczna w styczniowym raporcie „The Path to a New Era for Nuclear Energy”, tegoroczna produkcja energii elektrycznej z niemal 420 reaktorów osiągnie rekordowy poziom.

Przyczyn stojących za wzrostem należy doszukiwać się we wznowieniu produkcji przez Japończyków, zakończeniu prac konserwacyjnych francuskich reaktorów jądrowych, jak również nowych inwestycjach, które mają zostać oddane do użytku w tym roku. Aktualnie w budowie znajdują się 63 reaktory jądrowe o mocy ponad 70 GW, co stanowi jeden z najwyższych poziomów od lat 90. ubiegłego stulecia. Co więcej, w okresie ostatnich 5 lat podjęto decyzje o wydłużeniu okresu eksploatacji ponad 60 reaktorów na całym świecie, odpowiadających za 15% światowej mocy energii jądrowej.

Inwestycje w sektor energetyki jądrowej od 2020 roku uległy znacznemu wzrostowi (ponad 50%) przekraczając 60 mld dolarów.

Obecna trajektoria dynamiki sektora jest w znacznej mierze oparta na zastosowaniu technologii jądrowych z 2 krajów, a mianowicie Chin oraz Rosji. Jak donosi omawiany raport, spośród 52 reaktorów, których budowę zainicjowano od 2017 roku, 25 jest chińskich, zaś 23 rosyjskie.

Taki stan rzeczy stanowi o skoncentrowaniu łańcucha dostaw, narażając na potencjalne ryzyka w przypadku konfliktów, których nawet w obecnej sytuacji nie brakuje (konflikt rosyjski-ukraiński, powtórna wojna handlowa Stanów Zjednoczonych z Państwem Środka).

Chiny walczą o pierwsze miejsce

Na koniec 2024 roku w budowie znajdowały się 63 reaktory jądrowe o mocy 71 GW, z czego 75% w gospodarkach wschodzących. Jak zauważa Międzynarodowa Agencja Energetyczna, udział energii jądrowej w produkcji energii elektrycznej jest najwyższy we Francji (65%) i na Słowacji (ponad 60%). Udział Unii Europejskiej spadł ze szczytowego poziomu 34% w 1997 roku do 23% obecnie. W Stanach Zjednoczonych, które posiadają największą flotę reaktorów jądrowych na świecie, udział ten wynosi mniej niż 20%.

Spośród aktualnie realizowanych inwestycji w sektorze energetyki jądrowej, połowa projektów ma miejsce w Państwie Środka, które dysponują trzecią co do wielkości działającą flotę jądrową na świecie, a są jest na dobrej drodze, aby do końca dekady objąć pozycję światowego lidera pod względem potencjału zainstalowanej mocy energii jądrowej.

Energia jądrowa odgrywa większą rolę w gospodarkach rozwiniętych, gdzie znajduje się ponad 70% reaktorów działających obecnie na całym świecie. Jednakże problem stanowi ich wiek, gdyż średni wiek reaktora wynosi ponad 36 lat, co obliguje do modernizacji infrastrukturę sektora energetyki jądrowej.

Według scenariusza szybkiego wzrostu Międzynarodowej Agencji Energetycznej, konieczne jest zwiększenie inwestycji, które do końca dekady mają podwoić się, osiągając 120 mld dolarów rocznie.

Na efekty modernizacji elektrowni jądrowych przyjdzie poczekać, ponieważ inwestycje w energetykę jądrową charakteryzują się długim procesem decyzyjnym, znacznymi kosztami, jak również uwarunkowaniami światopoglądowymi społeczności, wśród których lokowane są inwestycje.

Elektrownie jądrowe przyczyniają się do bezpieczeństwa energii elektrycznej na wiele sposobów, utrzymując stabilność sieci energetycznych i uzupełniając strategie dekarbonizacji, ponieważ mogą dostosować swoją moc wyjściową do zmian popytu i podaży.

Czekając na polski atom

Polacy nie gęsi, swój atom będą mieli. A przynajmniej, takie są przymiarki do powstania pierwszej w historii polskiej elektrowni jądrowej. Elektrownia jądrowa Lubiatowo-Kopalino o mocy 3,75 GW powinna być oddana do użytku w 2036 roku, zaś całkowity koszt inwestycji jest szacowany na 192 mld zł.

Czy do tego finalnie dojdzie? Mając na uwadze plany ambitnych, krajowych inwestycji, które spaliły na panewce – dość wspomnieć o niespełnionej idei polskiego elektryka, czyli słynnej Izery – to z dystansem można podchodzić do zapowiedzi, nie zapominając, że atom ma obecnie dobry klimat polityczny.

„Wykorzystanie tego bezpiecznego, zeroemisyjnego i stabilnego źródła wytwarzania energii, jakim jest energia jądrowa, zapowiadaliśmy od początku i potwierdziliśmy w strategicznych dokumentach m. in. w Polityce Energetycznej Polski do 2040 roku i Programie Polskiej Energetyki Jądrowej” – powiedział Piotr Naimski, Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej.

Poczekamy, zobaczymy…