PGE i Ørsted wspólnie przeprowadziły roczny monitoring ptaków w południowej części Morza Bałtyckiego w miejscu planowanej morskiej farmy wiatrowej Baltica 2.  Wyniki badań potwierdziły, że budowa i późniejsza eksploatacja farmy nie ograniczy ptakom dostępu do pożywienia.

Zespół ornitologów z polskiej firmy 3BIRD na zlecenie PGE i Ørsted prowadził badania przez cały rok 2024 – od stycznia do grudnia. Eksperci prowadzili obserwacje na obszarze planowanej morskiej farmy wiatrowej Baltica 2, sąsiadującej farmy Baltica 3  oraz na pobliskim obszarze Ławicy Słupskiej stanowiącej przedmiot ochrony jako obszar Natura 2000. 

– Porównanie wyników badań dla obszarów farmy i Ławicy Słupskiej daje wiedzę na temat występowania ptaków na tych obszarach w różnych porach roku, ich liczebności, zagęszczenia, rozmieszczenia, a także przemieszczania się między badanymi obszarami – powiedział Michał Palmąka, dyrektor Departamentu Pozwoleń i Monitoringu Przyrodniczego  w PGE Baltica, realizującej projekty morskich farm wiatrowych spółce z Grupy PGE.

– Współpraca z polską firmą 3BIRD przebiegła bardzo dobrze: kolejne kampanie badawcze zostały przeprowadzone terminowo, a  raporty  z wykonanych badań  były rzetelne i w dobrej jakości. Umowa ta stanowi część realizacji założeń local content, czyli angażowania polskich przedsiębiorców do realizacji inwestycji na możliwie wielu jej etapach – stwierdził Maksym Maksymowicz, kierownik zespołu ds. pozwoleń i środowiska w Ørsted. W trakcie badań obserwatorzy  liczyli osobniki na wodzie i te przelatujące nad badanymi obszarami. Zespoły badawcze stwierdziły występowanie łącznie prawie 70 różnych gatunków ptaków, w tym ptaków morskich i ptaków wodnych rzadko występujących z dala od wybrzeża oraz gatunków lądowych.

Lodówki, kaczki, gęsi, mewy srebrzyste

W grupie ptaków siedzących na wodzie zdecydowania dominowała lodówka – zarówno na obszarze przyszłej farmy, jak i na obszarze Ławicy Słupskiej. Lodówka jest kaczką morską, która w poszukiwaniu pożywienia potrafi zanurkować na głębokość nawet 60 metrów. Wśród zaobserwowanych ptaków ornitolodzy odnotowali także liczne alki, uhle i nurzyki. Wśród ptaków wodnych rzadko występujących daleko od wybrzeża dominowały gęsi i kaczki, ale najczęściej tylko przelatywały one przez badane tereny. Ptaki te nie są siedliskowo związane z morzem, a ich obecność miała związek z sezonowymi migracjami. W grupie ptaków przelatujących nad obszarem przyszłej farmy najwięcej zaobserwowano mew srebrzystych, a nad Ławicą Słupską najwięcej było lodówek. Zdecydowana większość ptaków przelatywała przez obszar przyszłej farmy na wysokościach do 20 metrów nad poziomem tafli wody. To oznacza, że przelatują poniżej przestrzeni, w której pracują łopaty turbiny.

– W czasie rejsów badawczych zdarzały się także pojedyncze obserwacje gatunków rzadkich takich: nur białodzioby oraz wydrzyk wielki. Obie obserwacje zostały zgłoszone do Komisji Faunistycznej Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego – powiedziała Karolina Gębka, starsza specjalistka ds. pozwoleń i środowiska w Ørsted. Nur białodzioby rzadko występuje w Polsce. Zimę spędza głównie na Morzu Norweskim.

Od obszaru farmy ptaki wolą sąsiedni teren

Obszar Ławicy Słupskiej stanowi jedno z najcenniejszych żerowisk lodówki na Bałtyku. Ptaki występujące w obszarach tundrowych północnej Euroazji na czas zimy przenoszą się na południe i koncentrują się właśnie na tym obszarze. Stąd podczas obliczeń wykazane zostały różnice w zagęszczeniach ptaków na obszarze Ławicy Słupskiej i na obszarze planowanej farmy wiatrowej.

– Obszar Ławicy Słupskiej jest dla ptaków takich jak lodówki i uhle znacznie atrakcyjniejszym miejscem niż obszar samej przyszłej farmy nie tylko do żerowania, ale również do odpoczynku. Różnica w liczebnościach ptaków pomiędzy obszarami była ponad dziesięciokrotna, a w przypadku samej lodówki nawet piętnastokrotna – wyjaśniła Joanna Markowska Cerić, starsza kierownik ds. ochrony środowiska w PGE Baltica. – Badania te potwierdzają obserwacje, które przeprowadziliśmy w 2016 roku, a które również wykazały duże różnice w liczebnościach ptaków pomiędzy obszarem Ławicy Słupskiej i planowanej morskiej farmy wiatrowej. Dostrzegamy zależności pomiędzy głębokością akwenu a liczebnością ptaków. Na Ławicy Słupskiej, która stanowi wypłycenie na dnie Bałtyku, liczebności są większe – dodała. 

Wybór lokalizacji inwestycji z poszanowaniem środowiska

PGE i Ørsted będą powtarzać monitoring ptaków w fazie funkcjonowania morskiej farmy wiatrowej. Dzięki temu możliwe będzie zaobserwowanie wpływu działających farm wiatrowych na populacje ptaków korzystających z obszaru Ławicy Słupskiej i morskiej farmy wiatrowej Baltica 2. Dane zebrane podczas badań w roku 2014, poprzedzających budowę oraz dane gromadzone podczas monitoringu prowadzonego już w trakcie działania morskiej farmy wiatrowej, będą porównywane.

– Wydana dla obszaru morskiej farmy wiatrowej decyzja środowiskowa wymaga wykonania monitoringu na etapie eksploatacji już po oddaniu projektu Baltica 2 do użytkowania. Przeprowadzona przez 3BIRD roczna kampania badawcza daje nam najbardziej aktualne informacje do późniejszych porównań. Pozyskaliśmy tym samym dane o liczebnościach ptaków w tym obszarze, roboczo nazwany „stanem zero”, który będzie punktem odniesienia do kolejnych badań w przyszłości  – powiedziała Agata Nagrabska, starsza specjalistka ds. pozwoleń i środowiska w Ørsted.

– Dla partnerów inwestycji najważniejszą informacją pochodzącą z wyników monitoringu jest to, że teren planowanej morskiej farmy wiatrowej nie stanowi ważnego miejsca odpoczynku ani zimowania dla ptaków związanych ze środowiskiem morskim. Wyniki badań pozwalają stwierdzić, że obszar przeznaczony pod budowę morskiej farmy wiatrowej jest mniej atrakcyjny niż sąsiadujący z nią obszar Natura 2000 Ławica Słupska, a liczebności ptaków występujących na terenie planowanej farmy Baltica 2 są wielokrotnie niższe niż na sąsiadującej ostoi ptaków. Dowodzi to, że w sposób poprawny i odpowiedzialny wybrano lokalizację  inwestycji z poszanowaniem ochrony miejsc istotnych dla zagrożonych i rzadkich ptaków, potwierdzając tym samym troskę inwestora o bioróżnorodność – podsumował Michał Palmąka z PGE Baltica.