Rada Unii Europejskiej (państwa członkowskie UE) przyjęła w poniedziałek rozporządzenie ustanawiające fundusz o wartości 17,5 mld euro na rzecz sprawiedliwej transformacji ekologicznej. To jeden ze środków, dzięki którym UE zamierza zmniejszyć o 55 proc. emisję gazów cieplarnianych do 2030 roku oraz osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku.

Z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) finansowane będą projekty, które obniżą społeczno-gospodarcze koszty dla tych społeczności w UE, które są w dużym stopniu zależne od paliw kopalnych lub wysokoemisyjnych gałęzi przemysłu.

– Powodzenie Europejskiego Zielonego Ładu zależy od naszych działań na rzecz łagodzenia skutków, jakie niesie on dla podmiotów najbardziej dotkniętych dekarbonizacją gospodarki. Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji zapewni przedsiębiorstwom i pracownikom bardzo potrzebne wsparcie na szczeblu lokalnym, tak abyśmy mogli wspólnie przeciwdziałać zmianie klimatu jako Unia, nie zostawiając nikogo w tyle – powiedział portugalski minister planowania Nelson de Souza.

FST zakłada inwestycje na terytoriach, które muszą stopniowo wycofywać produkcję i wykorzystanie węgla, węgla brunatnego, torfu i łupków bitumicznych lub przekształcać silnie zanieczyszczające gałęzie przemysłu.

Finansowanie będzie udostępniane wyłącznie na podstawie terytorialnych planów sprawiedliwej transformacji, które zostaną przygotowane przez państwa członkowskie wraz z właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi. W planach tych zostaną określone najbardziej dotknięte obszary i ich potrzeby w zakresie inwestycji.

Na całkowitą sumę 17,5 mld euro (w cenach z 2018 roku) składa się 7,5 mld euro na zobowiązania budżetowe na okres 2021–2027 i kwota 10 mld euro z instrumentu NextGenerationEU, służącego odbudowie, udostępniona na lata 2021, 2022 i 2023.

Państwa członkowskie będą również wnosić wkłady w programy w ramach FST. Poza tym mogą one dokonywać przesunięć środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Daje to w sumie możliwą do wykorzystania na inwestycje kwotę blisko 30 mld euro.

FST będzie wspierać małe i średnie przedsiębiorstwa, w tym start-upy, a także tworzenie nowych firm.

Głównym celem funduszu jest pomoc ludziom w dostosowaniu się do nowych możliwości zatrudnienia poprzez inwestowanie w szkolenia oraz przekwalifikowanie pracowników i osób poszukujących pracy, wsparcie przy poszukiwaniu pracy oraz środki na rzecz włączenia społecznego.

Inne rodzaje inwestycji obejmują badania naukowe i innowacje, transfer zaawansowanych technologii, przystępną cenowo energię ekologiczną i magazynowanie energii, obniżenie emisyjności transportu lokalnego, cyfryzację i wzmocnienie gospodarki o obiegu zamkniętym, w tym poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów.

Z zakresu wsparcia wyłączone są inwestycje związane z elektrowniami jądrowymi, paliwami kopalnymi i wyrobami tytoniowymi.