Wdrożenie zasad gospodarki obiegu zamkniętego jest kluczowe w obliczu kryzysu klimatycznego, nadmiernej eksploatacji surowców naturalnych i zaburzeń w handlu międzynarodowym - wynika z opublikowanego w środę raportu. Zdaniem autorów GOZ może ograniczyć negatywne szoki podażowe.

Raport „Gospodarka obiegu zamkniętego – co na to konsument?” powstał we współpracy Instytutu INNOWO, IKEA, ING Banku Śląskiego, Polish Cirular Hotspot, Politechniki Łódzkiej oraz Rekopol S.A. Wynika z niego, że gospodarce obiegu zamkniętego w Polsce sprzyja m.in. chęć unikania marnotrawstwa podyktowana czynnikami ekonomicznymi i wygodą, solidarność społeczna przejawiająca się np. oddawaniem niepotrzebnych rzeczy osobom potrzebującym, bardziej odpowiedzialne społecznie i środowiskowo zachowania firm, a także zmiany regulacyjne, szczególnie na poziomie europejskim.

Wdrożenie zasad GOZ hamuje natomiast nadrabiane niezaspokojonych w przeszłości lub nowo kreowanych potrzeb konsumpcyjnych, postrzeganie posiadania dóbr jako elementu wizerunkowego, a także brak zainteresowania i wiedzy na temat tego, jak żyć ekologicznie.

Jak podkreślili autorzy raportu, pandemia uwydatniła, że w wielu wypadkach stale rosnące potrzeby konsumpcyjne mogą być ograniczone bez znaczącej szkody dla naszego dobrobytu. Przykładowo korzystanie z lotów i wycieczek zagranicznych zostało znacząco ograniczone na korzyść turystyki krajowej, a możliwość pracy zdalnej wykazała nadmiar zasobów przestrzeni biurowej.

Zauważono, że ograniczenie konsumpcji po części wynikało też z ograniczenia podaży produktów, której doświadczamy do dzisiaj, na skutek zakłócenia łańcuchów dostaw.

Zdaniem autorów raportu, zasady gospodarki obiegu zamkniętego mogą istotnie ograniczyć negatywne szoki podażowe. Np. krótszy model dostaw dóbr od producenta do konsumenta, produkcja regeneracyjna, produkcja podmiejska mogłyby zapobiec problemom z podażą produktów. Z kolei modularność - wskazali autorzy - pozwoliłaby zaadaptować nadmierną powierzchnię biurową do innych celów.

"Zasady gospodarki obiegu zamkniętego wspierają niezakłócony dostęp do zasobów dla przedsiębiorcy i dostępność dóbr dla konsumenta oraz zrównoważony wzrost gospodarczy. Ich wdrożenie jest kluczowe w obliczu kryzysu klimatycznego, nadmiernej eksploatacji surowców naturalnych oraz zaburzeń w handlu międzynarodowym, wywołanych przez pandemię Covid-19" - podano w raporcie.

Z przeprowadzonego badania wynika, że osób zaangażowanych ekologicznie jest więcej niż tych niezaangażowanych. 45 proc. respondentów stanowią osoby, których postawa jest zgodna z koncepcją gospodarki obiegu zamkniętego. Są to osoby, dla których ekologia jest częścią ich stylu życia („pioniersi”), osoby skupiające się na kwestiach zdrowotnych („naturalsi”) oraz osoby świadomie rezygnujące z posiadania dóbr („minimaliści”). Dodatkowe 15 proc. respondentów kierujących się zasadami społecznymi i prawnymi („praworządni”) oraz 10 proc. osób skupiających się na racjonalnym gospodarowaniu („gospodarni”) prawdopodobnie można przekonać do zachowań cyrkularnych poprzez wprowadzenie adekwatnych regulacji w postaci odpowiednich zakazów oraz internalizacji efektów zewnętrznych – podkreślono. 30 proc. osób stwierdza, że chce beztrosko korzystać z dóbr („niezaangażowani”).

Jak zaznaczyli autorzy raportu, poszczególne grupy konsumentów wymagają dostosowania narzędzi wspierających transformację w kierunku GOZ. Jednocześnie 60 proc. ankietowanych stwierdza, że presja zasad narzuconych z góry jest niepotrzebna. Z takim stwierdzeniem nie zgadza się prawie 40 proc. respondentów, którzy widzą rząd jako podmiot odpowiedzialny.

Badanie zostało przeprowadzone wiosną 2021 r. i składało się z części jakościowej i ilościowej w kluczowych obszarach: RTV-AGD, ubrania, meble, opakowania i odpady.