Rzeka Ural, niezmiernie ważna dla życia ludzi w zachodnim Kazachstanie, staje się coraz płytsza, a jej ekosystem ulega degradacji. Naukowcy i aktywiści ostrzegają, że bez zmian w gospodarce wodnej na poziomie ustawowym fauna w Uralu może wymrzeć – informuje portal Radia Swoboda.

Rzeka Ural (polska nazwa rzeki wzięła się z języka rosyjskiego; po kazachsku nosi ona nazwę Żajyk) to jedna z najdłuższych rzek Eurazji. Zaczyna swój bieg w rosyjskiej Baszkirii i uchodzi do Morza Kaspijskiego w obwodzie atyrauskim na zachodzie Kazachstanu. Liczy ok. 2428 km długości, jest rzeką transgraniczną, a jej bieg na długim odcinku wyznacza umowną granicę pomiędzy Europą i Azją.

Rzeka stoi dziś w obliczu głębokiego kryzysu ekologicznego z powodu gwałtownego obniżania się poziomu wody, zanieczyszczenia substancjami toksycznymi i ludzkiej ingerencji w przebieg jej koryta.

W górnym biegu rzeki na terytorium Rosji wiele wody zatrzymują zapory i zbiorniki retencyjne. Największy z nich – Zalew Irikliński – zatrzymuje wodę, która powinna zalać wiosną w sposób naturalny leżące dalej tereny. Na skutek tego w środkowym i dolnym biegu, zwłaszcza na obszarze Kazachstanu, poziom wody spada, a nurt słabnie. Tam, gdzie kiedyś prąd wodny w naturalny sposób oczyszczał koryto, dziś zalega stojąca woda, w której brakuje tlenu, co prowadzi do śmierci ryb, rozwoju patogenów i zarastania dna.

W rzece regularnie wykrywa się substancje ropopochodne, metale ciężkie i toksyczne związki, które mogą kumulować się w osadach i organizmach żywych.

Międzynarodowa koalicja ekologiczna „Rzeki bez granic”, powołując się na prace rosyjskich biologów, Oksany Nikitiny i Aleksieja Kosołapowa, zwraca uwagę na spadek bioróżnorodności tej rzeki.

„W środkowym biegu Uralu różnorodność fitoplanktonu spadła o 35 gatunków, zmniejszyła się liczba ryb handlowych: karpia, leszcza, okonia i szczupaka. Najbardziej dramatyczna sytuacja dotyczy jesiotrowatych — w dolnym biegu utracono około 90 proc. miejsc tarła z powodu zamulenia i zanieczyszczenia dna” - zaalarmowali działacze tej organizacji.

Aktywistka ekologiczna z Uralska (stolica obwodu zachodniokazachstańskiego) Zlata Udowiczenko od wielu lat zajmuje się problemami Uralu. Regularnie porównuje dane dotyczące jakości wody z wynikami z poprzednich okresów i nie dostrzega żadnych zmian na lepsze.

— Od dawna nie pijemy już wody z Uralu, chociaż mój tata ma zdjęcie z dzieciństwa (dziś mało kto by w to uwierzył), na którym jako zupełnie małe dziecko leży na brzuchu i pije wodę prosto z rzeki — opowiadała.

Zdaniem Udowiczenko w obwodzie zachodniokazachstańskim ogromne szkody wyrządza Uralowi eksploatacja wyrobisk na jego brzegach, gdzie wydobywa się piasek i żwir. Prowadzi to do naruszenia koryta rzeki, zwiększonego parowania wody, a w konsekwencji do jej spłycania. Podobnie negatywny wpływ ma ograniczanie lasów łęgowych, które pomagają rzece zatrzymywać wilgoć.

Aktywistka zwraca uwagę, że na Uralu i jego dopływach istnieje wiele niekontrolowanych tam i zapór, a Kazwodchoz — instytucja regulująca gospodarkę wodną w kraju — opiera się wyłącznie na danych przekazywanych dobrowolnie. Innymi słowy, rolnicy po prostu nie informują o stawianych przez siebie zaporach.

Udowiczenko twierdzi, że państwo nie interesuje się zanieczyszczeniem Uralu oraz powodowanymi przez ludzi zmianami jego koryta. Od lat monitoruje stan Uralu i mówi, że jeśli obecne trendy będą nadal trwać i nie zostaną uwzględnione nowe naukowe dane w dotyczących wody umowach między Rosją i Kazachstanem, poziom rzeki na stałe pozostanie niski i będzie ona ulegać dalszej degradacji.

nzb/ bar/

fot. Depositphotos