Wirtualna rzeczywistość coraz wyraźniej przestaje być ciekawostką technologiczną, a staje się pełnoprawnym narzędziem szkoleniowym – szczególnie tam, gdzie stawką jest bezpieczeństwo, czas i wysokie koszty operacyjne. Widać to wyraźnie w branżach morskich i energetyce: w portach, logistyce nabrzeżnej oraz w dynamicznie rozwijającym się sektorze offshore, w tym offshore wind.

Badania pokazują, że szkolenia w VR mogą być nawet czterokrotnie bardziej efektywne niż tradycyjne formy nauki. Wskazywały na to już badania „The Effectiveness of Virtual Reality Soft Skills Training in the Enterprise” przygotowany przez PwC w 2020 roku. - Kluczowa jest tu imersja – pełne „zanurzenie” w środowisku szkoleniowym. Użytkownik zakłada gogle i koncentruje się wyłącznie na zadaniu. Nie ma bodźców zewnętrznych, nie ma rozpraszaczy. To sprawia, że wiedza przyswajana jest szybciej, a kompetencje utrwalają się skuteczniej - podkreśla Grzegorz Szatkowski, wiceprezes zarządu spółki Flint System, tworzącej systemy do nauki praktycznej zawodu przy użyciu technologii VR. 

W warunkach portowych czy offshore’owych ma to szczególne znaczenie. Operator suwnicy RTG, wózka widłowego czy łodzi CTV może trenować konkretne procedury wielokrotnie – bez blokowania realnej infrastruktury i bez ryzyka przestoju operacyjnego. Ważnym elementem jest też koszt szkolenia - przy zajęciu i wykorzystaniu realnych suwnic, takie szkolenie jest wielokrotnie droższe, niż w warunkach VR.

Co ważne, nowoczesne symulatory VR nie są „grą” z fikcyjnymi założeniami. Zaawansowane symulatory odwzorowują fizykę i mechanikę maszyn w sposób zbliżony do rzeczywistości. W szkoleniach dla operatorów urządzeń portowych można symulować silny wiatr na nabrzeżu, śliską nawierzchnię i poślizg, przeciążenie maszyny, upadek ładunku, ograniczenia nośności sprzętu. To buduje realizm warunków pracy, przy zerowym ryzyku. 

- Dzięki temu osoba szkolona doświadcza sytuacji, które w realnym porcie czy na instalacji offshore mogłyby skończyć się kosztowną awarią albo wypadkiem. VR działa jak „bezpieczna szkoła jazdy” dla operatorów maszyn przeładunkowych, dźwigów czy jednostek serwisowych - mówi Grzegorz Szatkowski.

Bezpieczeństwo w środowisku wysokiego ryzyka

Leszek Tarnawski, prezes Flint Systems podkreśla, że w sektorze offshore wind ogromna część pracy opiera się na procedurach potencjalnie zagrażających życiu – wejście na turbinę, praca w uprzęży, serwis w trudnych warunkach pogodowych, operacje transferowe z użyciem łodzi CTV. Nauka w realnych warunkach bywa kosztowna i niebezpieczna. VR pozwala ćwiczyć procedury budowy i serwisowania turbin wiatrowych, użycie środków ochrony osobistej, działania serwisowe pod presją czasu i pogody.

To szczególnie istotne w kontekście masowych szkoleń dla rozwijającego się rynku energetyki morskiej, gdzie w najbliższych latach potrzebne będą tysiące przeszkolonych pracowników.

Flint Systems zademonstruje swoje możliwości szkoleniowe podczas marcowych targów Powerconnect w Gdańsku między 18 a 20 marca 2026 r. 

Odtworzenie całej fabryki w VR

Jedną z największych przewag VR jest możliwość zbudowania kompletnego, spersonalizowanego środowiska szkoleniowego. Technologia pozwala przenieść do świata wirtualnego całą halę produkcyjną, rozdzielnię elektryczną, terminal przeładunkowy, konkretny typ suwnicy czy instalacji energetycznej.

Środowisko może być interaktywne – pracownik nie tylko „ogląda”, ale wykonuje określone działania, według obowiązującej procedury. Przełącza obwody, podnosi ładunki, reaguje na awarie. W przypadku zakładów przemysłowych czy portów oznacza to możliwość treningu dokładnie w takim układzie przestrzennym, w jakim pracownicy będą funkcjonować na co dzień. Co istotne, wirtualna przestrzeń może być rozwijana – na jednej platformie można instalować kolejne maszyny czy moduły szkoleniowe, bez konieczności budowania wszystkiego od nowa - mówi prezes Tarnawski.

Oszczędność czasu i kosztów operacyjnych

W portach i offshore każda godzina pracy sprzętu to realne pieniądze. Stosowanie edukacyjnych systemów VR eliminuje poważne koszty, nie blokuje urządzeń pracujących komercyjnie, nie generuje strat w ładunku, nie wymaga przerywania operacji przeładunkowych, pozwala szkolić wiele osób równolegle.

W wielu branżach – od energetyki po logistykę – problemem jest nadmiar teorii i niedobór praktyki. Urządzenia takie jak rozdzielnie energetyczne czy zaawansowane systemy przeładunkowe są drogie i niebezpieczne dla niedoświadczonych pracowników. VR umożliwia zdobycie praktycznych nawyków jeszcze przed dopuszczeniem do pracy z realnym napięciem czy ciężkim sprzętem. Co więcej, szkolenia mogą obejmować osoby młodsze, które w realnych warunkach – ze względów prawnych – nie mogłyby jeszcze obsługiwać maszyn.

Szkolenia w trybie VR mają też inną ważną właściwość. Są... przyjazne ekologicznie. Pozwalają na symulowanie procedur zamiast realnego działania związanego np. z emisjami. Użycie VR powoduje brak spalania paliwa podczas szkolenia, brak zużycia materiałów, brak testowych operacji przeładunkowych, w efekcie mniejsza jest  emisja CO₂.

Minimalizując ryzyko ograniczają nie tylko koszty pracodawcy i studenta, ale też powodują, że nie dojdzie np. do skażenia środowiska na skutek błędu. A przeszkolony w systemie VR pracownik, będzie od początku pracował skuteczniej, niż dopiero zaczynający karierę, bez przeszkolenia w warunkach przypominających rzeczywiste. 

Szkolenia uniwersalne

Choć VR często kojarzy się z młodszym pokoleniem, doświadczenia firm szkoleniowych pokazują, że bariera wiekowa praktycznie nie istnieje. Jeśli środowisko jest intuicyjne i realistyczne, użytkownik „po prostu działa” – chwyta narzędzie, wykonuje manewr, realizuje procedurę. Liczy się naturalność odwzorowania, a nie biegłość cyfrowa. Jednak w kontekście młodzieży, szkolenia takie mają inną, wielką zaletę.

- Mamy firmy już od lat korzystające z naszych narzędzi, dzisiaj korzystają coraz częściej również szkoły średnie, bo to też jest fajne narzędzie dla młodzieży do nauki, do zachęcenia do jakiegoś zawodu, dlatego że na wirtualnej rzeczywistości można uczyć już młodzież, która nie ma ukończonych 18 lat. Żeby się uczyć na prawdziwej maszynie, w większości trzeba mieć ukończone właśnie 18 lat, tak jak się zdobywa prawo jazdy do samochodu, a tutaj już może się szkolić młodzież znacznie młodsza, która może już nabywać praktykę. Wiadomo, że praktyka czyni mistrzem, czyli im więcej jeździmy, trenujemy, im więcej korzystamy z danego urządzenia, tym łatwiej nam potem się nim operuje w realnej pracy - podkreśla Grzegorz Szatkowski.

Przeszkolenie niepełnoletniego ucznia nie jest tożsame z uzyskaniem formalnych uprawnień, ale przygotowuje go do uzyskania takich uprawnień w przyszłości. 

Globalne kompetencje w globalnym sektorze

Flint Systems na razie większość zleceń pozyskuje z polskiego rynku, ale eksport ma coraz większe znaczenie. Symulatory spółki związane z jednostkami CTV trafiły już do Japonii. - Mamy partnerów także w Australii, we Włoszech, na Litwie - mówi prezes Tarnawski. - Pojawia się coraz więcej klientów zagranicznych, bo nie ma takiego znaczenia gdzie powstaje kurs VR. Te wszystkie zagadnienia i wszystkie szkolenia, które tworzymy są uniwersalne, można je przeprowadzać w dowolnym kraju, szczególnie w branży offshore, gdzie szkolenia powstają na bazie konwencji i uregulowań międzynarodowych czy prawa morskiego. 

W programach szkoleniowych uwzględniane są np. standardy Global Wind Organisation, a także konwencje IMO w sektorze morskim. Ta sytuacja to także plus dla szkolonego pracownika. Branża offshore jest rynkiem międzynarodowym – pracownik jednego dnia może operować w Polsce, a kolejnego w Danii czy Japonii. Szkolenia VR, oparte na międzynarodowych standardach i procedurach, budują kompetencje uniwersalne. To zwiększa mobilność pracowników i konkurencyjność firm.