Turystyka rowerowa oraz piesze wędrówki generują rocznie ponad 44 miliardy euro, wyrastając na realną alternatywę dla urlopów w zatłoczonych i gorących metropoliach. Polska ma szansę zyskać na tym trendzie nawet 11 miliardów złotych rocznie, o ile postawi na budowę spójnej sieci tras.

Zmiany klimatyczne oraz ewolucja postaw społecznych sprawiają, że coraz chętniej wybieramy przestrzeń i aktywność fizyczną zamiast tradycyjnego zwiedzania.

Wyraźnym trendem staje się odwrót od „zadeptywania” historycznych centrów miast na rzecz turystyki rozproszonej, opartej na magistralach rowerowych i szlakach pieszych. Impuls do tych przemian płynie z samej góry – w Brukseli powołano Active Tourism Coalition. Inicjatywa skupia piętnaście wpływowych organizacji branżowych, w tym European Cyclists' Federation oraz międzynarodowe federacje turystyki pieszej. Jej celem jest uczynienie turystyki aktywnej jednym z filarów Europejskiej Strategii Zrównoważonej Turystyki.

Nowe podejście zmienia postrzeganie sportu: to już nie tylko hobby, ale skuteczne narzędzie do walki z nadmierną koncentracją ruchu (overtourism). To także sprawdzony sposób na ożywienie gospodarcze regionów dotychczas pomijanych, co pozwala sprawiedliwiej dzielić zyski z turystyki na obszarach wiejskich.

Miliardy euro w pedałach

Dynamika rozwoju wypoczynku na świeżym powietrzu znajduje potwierdzenie w konkretnych danych ekonomicznych. Raport European Travel Commission wskazuje na stabilny, niemal dziesięcioprocentowy wzrost wydatków turystycznych w Europie rok do roku, przy czym najszybciej rośnie segment podróży blisko natury. Zjawisko potęguje popularność nurtu „coolcationing” – poszukiwania wytchnienia w chłodniejszych, zalesionych zakątkach krajów nordyckich czy Polski. Jest to instynktowna ucieczka przed rekordowymi falami upałów nawiedzającymi kurorty basenu Morza Śródziemnego. W nowej rzeczywistości turystyka rowerowa staje się motorem napędowym gospodarki, przynosząc w skali kontynentu ponad 44 miliardy euro przychodu rocznie.

Doświadczenia sieci EuroVelo pokazują, że sukces komercyjny zależy dziś od sprawnego wykorzystania technologii w planowaniu tras oraz usuwania barier, takich jak trudności z przewozem własnego sprzętu sportowego w pociągach.

Polska w peletonie zmian

W Polsce transformacja   nabiera tempa dzięki przemyślanym inwestycjom publicznym i rosnącej świadomości samorządów, które w szlakach widzą swoją szansę.

Program Wsparcia Turystyki Ministerstwa Sportu i Turystyki kładzie obecnie nacisk na budowanie silnych marek terytorialnych i cyfryzację tras, oferując dotacje sięgające 250 tysięcy złotych na pojedyncze przedsięwzięcia. Nakłady mają silne uzasadnienie w rachunku zysków i strat – eksperci szacują, że domknięcie spójnej, ogólnopolskiej sieci tras rowerowych mogłoby zasilić krajowy budżet kwotą od 9 do nawet 11 miliardów złotych rocznie.

Wzorem do naśladowania pozostaje model VeloMałopolska. Opiera się on na budowie głównych arterii o najwyższym standardzie, od których odchodzą lokalne odnogi prowadzące do mniejszych atrakcji, co przekłada się na wzrost obrotów lokalnych pensjonatów i gastronomii średnio o 15% rocznie, czyniąc z regionu lidera rynku outdoorowego.

Elektryczna rewolucja w lesie

Obok rozbudowy infrastruktury obserwujemy przełom w nawykach samych podróżnych, którzy chętniej zamieniają betonowe promenady na leśne ścieżki. Z raportu „Jak Polacy jeżdżą na rowerach?” wynika, że już ponad połowa polskich cyklistów jako główny cel wypraw wybiera trasy rekreacyjne w lasach i parkach narodowych, spychając turystykę miejską na dalszy plan.

Impulsem do zmian jest upowszechnienie rowerów elektrycznych, których udział w krajowym rynku systematycznie rośnie, osiągając już 25%. W praktyce oznacza to demokratyzację turystyki aktywnej – e-bike’i znacząco ułatwiły dostęp do szlaków seniorom oraz rodzinom z dziećmi, otwierając przed nimi nawet wymagające tereny górskie.

Aktywne podróżowanie staje się zjawiskiem masowym, co z kolei wymusza na właścicielach bazy noclegowej dostosowanie obiektów do potrzeb gości ze specjalistycznym sprzętem, w tym zapewnienie bezpiecznych boksów rowerowych oraz stacji ładowania baterii.

Szlak zamiast deptaka

Skuteczne wspieranie turystyki aktywnej wymaga odejścia od działań doraźnych na rzecz tworzenia całych ekosystemów podróży o jednolitym standardzie. Głównym warunkiem powodzenia jest powiązanie szlaków z siecią transportową, co stanowi podstawę mobilności oraz pozwala realnie wpłynąć na aktywizacją obszarów turystycznych.

Równie istotna jest otwarta polityka informacyjna, dzięki której dane o stanie tras mogą automatycznie trafiać do globalnych systemów nawigacyjnych. Turystyka aktywna przestała być niszową pasją dla nielicznych; to dziś potężna gałąź gospodarki, która prawidłowo zarządzana potrafi odciążyć przeludnione centra miast.

Przyszłość branży wykuwa się poprzez inwestycje w spójne drogi rowerowe, cyfryzację usług oraz dbałość o detale infrastrukturalne, które łączą piękno krajobrazu z komfortem i bezpieczeństwem.