Komisja Europejska oraz Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaprezentowały piątą edycję Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem (ECAC5). Po raz pierwszy w historii zanieczyszczenie powietrza, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne, zostało wyraźnie uznane za istotny, możliwy do ograniczenia czynnik ryzyka zachorowania na nowotwory i włączone jako osobna, dedykowana rekomendacja do poprawy.

Europejski Kodeks Walki z Rakiem to zbiór 14 zaleceń opartych na najnowszych badaniach naukowych, skierowanych zarówno do obywateli, jak i do decydentów politycznych. Nowa edycja powstała w ramach Europe's Beating Cancer Plan i jest efektem ponad czterech lat pracy ponad 60 ekspertów z całej Europy.

Rekomendacja nr 11. Zanieczyszczenie powietrza

Po raz pierwszy Kodeks wprost zaleca „Podejmij działania, aby zmniejszyć narażenie na zanieczyszczenie powietrza poprzez korzystanie z transportu publicznego, chodzenie pieszo lub jazdę na rowerze zamiast samochodu, wybieranie tras o mniejszym natężeniu ruchu podczas spacerów, jazdy na rowerze czy aktywności fizycznej, utrzymywanie domu wolnego od dymu – unikanie spalania węgla, drewna i innych materiałów w pomieszczeniach, wspieranie polityk poprawiających jakość powietrza.”

Dla decydentów Kodeks zawiera równoległe zalecenia systemowe, m.in.: dostosowanie unijnych norm jakości powietrza do najnowszych wytycznych WHO, dalsze ograniczanie emisji przemysłowych, integrowanie polityki czystego powietrza z działaniami na rzecz klimatu i energii, stopniowe wycofywanie paliw kopalnych i stałych paliw w sektorze mieszkaniowym i energetycznym.

Zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego zostało sklasyfikowane przez IARC jako rakotwórcze dla człowieka już w 2013 r. Najnowsze badania wskazują, że długotrwałe narażenie na pył PM2.5, ozon, dwutlenek azotu i inne zanieczyszczenia znacząco zwiększa ryzyko raka płuc, a także innych nowotworów. Szacuje się, że w UE zanieczyszczenie pyłem zawieszonym odpowiada za ok. 23 tys. zgonów z powodu nowotworów rocznie. Dodając do tego zanieczyszczenie wewnętrzne (dym z palenisk węglowych i drewnianych, radon, dym tytoniowy w pomieszczeniach) – skala problemu jest ogromna.

Przerażające statystyki

Według szacunków nawet 40% przypadków nowotworów w Europie można zapobiec, stosując się do zaleceń Kodeksu. Rak pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowotnych UE: w 2024 r. odnotowano ok. 2,7 mln nowych zachorowań i 1,3 mln zgonów.

„To nie tylko lista zaleceń dla jednostek – to jasny sygnał dla rządów i instytucji, że walka z zanieczyszczeniem powietrza to także walka z rakiem” – podkreślają autorzy ECAC5.

_{Fot: Depositphotos}