Raport "State of Global Water Resources 2024" opublikowany 18 września 2025 r. przez Światową Organizację Meteorologiczną (WMO) przedstawia alarmujący obraz globalnego cyklu wodnego w 2024 r. Rok ten, uznany za najgorętszy w historii 175-letnich obserwacji, był naznaczony ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, które uwypukliły głęboką niestabilność systemów klimatycznego i wodnego. Tylko jedna trzecia basenów rzecznych na świecie funkcjonowała w warunkach normalnych. 

2024 r. obfitował w rekordowe upały i ekstremalne wydarzenia klimatyczne, które zakłóciły globalny obieg wody na niespotykaną skalę. Te zjawiska tworzyły całe serie zagrożeń, pogłębiając niestabilność systemów wodnych. Raport podkreśla, że ekstremalne susze i powodzie występowały jednocześnie w różnych regionach, pokazując, jak zmienność klimatyczna prowadzi do "zbyt małej" lub "zbyt dużej" wody w krótkim czasie. 

Dualizm niestabilności wodnej

Jednym z najbardziej widocznych przejawów niestabilności była kontrastowa sytuacja w dostępie do wody. W Ameryce Południowej i południowej Afryce panowały susze, spowodowane przez El Niño, co doprowadziło do chronicznego niedoboru wody i zaostrzyło problemy z wodą pitną oraz kryzys w rolnictwie. Z kolei w częściach Afryki, Europy i Azji wystąpiły katastrofalne powodzie, które zalały znaczne tereny i spowodowały ogromne straty. W 2024 roku w strefie tropikalnej Afryki odnotowano wyjątkowo obfite opady deszczu w porównaniu z normami historycznymi, co spowodowało śmierć około 2500 osób i przesiedlenie 4 milionów ludzi. Europa doświadczyła największych powodzi od 2013 roku, a jedna trzecia sieci rzecznych przekroczyła wysokie progi powodziowe. Azja i Pacyfik zostały dotknięte rekordowymi opadami deszczu i cyklonami tropikalnymi, które pochłonęły ponad 1000 ofiar śmiertelnych. Brazylia doświadczyła jednocześnie ekstremalnych zjawisk, z katastrofalnymi powodziami na południu kraju, które pochłonęły 183 ofiary śmiertelne, oraz kontynuacją suszy w dorzeczu Amazonki z 2023 roku, która dotknęła 59% terytorium kraju. Raport ostrzega, że takie dualizmy stają się normą, zwiększając podatność na kryzysy.

Dualizm kryzysów prezentuje mapa przygotowana na potrzeby raportu. Na niebiesko zaznaczono miejsca powodzi, na pomarańczowo - suszy. 

Anomalie w opadach i przepływach rzecznych

Powszechna niestabilność objawiła się także w znacznych odchyleniach od norm w opadach deszczu i przepływach rzecznych. Tylko 1/3 globalnych basenów rzecznych utrzymywała typowe warunki, co świadczy o głębokich zaburzeniach w cyklu wodnym. Te anomalie – zarówno w nadmiarze, jak i niedoborze – odzwierciedlają, jak zmiany klimatyczne destabilizują podstawowe procesy hydrologiczne, prowadząc do nieprzewidywalności zasobów wodnych. W głównych dorzeczach rzek, w tym Amazonki, São Francisco, Parany i Orinoko w Ameryce Południowej oraz Zambezi, Limpopo, Okawango i Orange w południowej Afryce, odnotowano przepływ znacznie poniżej normy.

Do rozległych powodzi doszło natomiast w basenach zachodnioafrykańskich: Senegalu, Nigrze, Jeziorze Czad i Wolcie. W Europie Środkowej i niektórych częściach Azji odnotowano ponadprzeciętne przepływy rzeczne, co doprowadziło do wylania się głównych dorzeczy, w tym Dunaju, Gangesu, Godavari i Indusu.

Topnienie lodowców i zmiany w wodach podziemnych

Kolejnym alarmującym sygnałem niestabilności jest trzeci z rzędu rok topnienia lodowców we wszystkich regionach świata, co przyspiesza wzrost poziomu mórz i zakłóca sezonowe dostawy wody dla milionów ludzi.  utracono 450 Gt – równowartość ogromnej bryły lodu o wysokości 7 kilometrów, szerokości 7 kilometrów i głębokości 7 kilometrów, czyli ilość wody wystarczającą do napełnienia 180 milionów basenów olimpijskich.

Podobnie, poziomy wód podziemnych wykazywały znaczące odchylenia, co zagraża długoterminowej rezerwuarowi wody, zwłaszcza w regionach zależnych od tych źródeł. Te trendy wskazują na systemową erozję zasobów, gdzie krótkoterminowe ekstremy łączą się z długoterminowym ubytkiem. Tylko 38% studni (spośród 37 406 z 47 krajów, które przesłały dane dotyczące wód gruntowych) miało normalny poziom – w pozostałych było go za dużo lub za mało.