Podnoszące się temperatury wody w morzach i oceanach na całym świecie powodują, że rafy koralowe obumierają. Niektórzy eksperci wskazują na ich zdolność regeneracji, ale trzeba podjąć działania już teraz.

Ukazała się już 6 edycja raportu „Global Coral Reef Monitoring Network”, który przedstawia kondycję raf koralowych na całym świecie. Opiera się na danych pochodzących z 73 krajów zebranych przez 300 naukowców. Rafy koralowe na całym świecie znajdują się pod nieustannym „stresem” spowodowanym ociepleniem na skutek zmian klimatu i innych lokalnych czynników, takich jak rybołówstwo, niezrównoważony rozwój wybrzeży i pogarszająca się jakość wody. Nieodwracalna utrata raf koralowych byłaby katastrofą – przekonują naukowcy. Chociaż rafy pokrywają tylko 0,2 procent dna oceanu, to są jednak schronieniem dla co najmniej 25 proc. wszystkich gatunków morskich, zapewniając im krytyczne siedlisko i podstawowe źródło pożywienia.

W latach 2009-2018 świat stracił około 14 procent koralowców, co odpowiada około 11 700 km2, czyli więcej niż wszystkie żyjące koralowce w Australii. Algi rafowe, które rosną w okresach stresogennych dla raf, wzrosły o 20 procent w ciągu ostatniej dekady. Od 2010 roku prawie wszystkie regiony doświadczyły utraty rafy koralowej, przy czym największe spadki odnotował obszar morski ROPME (wokół Półwyspu Arabskiego), Azja Południowa, Australia i Pacyfik.

Pojawiła się jednak iskierka nadziei. Raport wykazał również, że wiele raf koralowych na świecie pozostaje odpornych na zmiany i mogą się odbudować, jeśli pozwolą na to warunki. Konieczne jest podjęcie natychmiastowych kroków w celu ustabilizowania emisji zanieczyszczeń, aby ograniczyć wzrost temperatur. 

Naukowcy nie byli w stanie ocenić w raporcie zmian w składzie gatunkowym koralowców i ryb na światowych rafach koralowych spowodowanych zakłóceniami na dużą skalę ze względu na różnice w sposobie monitorowania raf koralowych na całym świecie.

Zmiany klimatyczne największym zagrożeniem dla raf

Dr Paul Hardisty, dyrektor generalny Australijskiego Instytutu Nauk Morskich tłumaczy, że to badanie jest jak dotąd najbardziej szczegółową analizą stanu raf koralowych na świecie.

– Widać niepokojące trendy w kierunku kurczenia się rafy koralowej. Możemy oczekiwać, że będą się one utrzymywać w miarę postępującego ocieplenia. Niektóre rafy wykazały niezwykłą zdolność do odradzania się, co daje nadzieję na przyszłą odbudowę zdegradowanych raf. Jasnym przesłaniem z badania jest to, że zmiany klimatyczne są największym zagrożeniem dla raf na świecie – dodaje.

Analizie poddano 10 koralowych regionów na całym świecie. Proces blaknięcia koralowców spowodowany podwyższonymi temperaturami powierzchni morza jest głównym czynnikiem powodującym degradację raf. Dotkliwy był w szczególności 1998 rok, w którym obumarło 8 procent koralowców na świecie, co stanowi więcej niż wszystkie koralowce żyjące obecnie na rafach w regionie Karaibów, Morza Czerwonego i Zatoki Adeńskiej, czyli 6500 km2 koralowców. Długotrwały spadek obserwowany w ostatniej dekadzie zbiegł się z utrzymującymi się podwyższonymi wartościami temperatur. Największe skutki tego masowego bielenia zaobserwowano w Oceanie Indyjskim, Japonii i na Karaibach, a mniejsze na Morzu Czerwonym, północnym i południowym Pacyfiku, na Hawajach i Wyspach Karolińskich.

Pokrywa koralowa jest naukowym wskaźnikiem zdrowia raf koralowych, podczas gdy wzrost glonów jest powszechnie akceptowanym sygnałem o złym stanie raf. Od 1978 roku, kiedy zebrano pierwsze dane użyte w raporcie, na całym świecie nastąpił 9-procentowy spadek koralowców twardych. W latach 2010-2019 ilość glonów wzrosła o 20 procent, co odpowiada spadkowi pokrywy koralowców twardych. To stopniowe przejście od w pełni rozwiniętych do zdominowanych przez glony raf wpływa na złożone ekosystemy morskie.

Widać lekki podstęp w regeneracji

W raporcie podkreślono również, że chociaż w ciągu ostatniej dekady odstęp między masowymi bieleniami koralowców był niewystarczający, aby umożliwić pełne odrodzenie się raf koralowych, w 2019 roku zaobserwowano pewną poprawę, przy czym rafy koralowe odzyskały 2 procent pokrywy koralowej. 

Globalna Sieć Monitorowania Raf Koralowych (GCRMN), utworzona jako sieć w ramach Międzynarodowej Inicjatywy na rzecz Raf Koralowych (ICRI) w 1998 roku, ma na celu dostarczanie najlepszych informacji naukowych na temat stanu i trendów dla ekosystemów raf koralowych w celu ich ochrony i zarządzania ich odbudową. GCRMN to globalna sieć naukowców, menedżerów i organizacji monitorujących stan raf koralowych na całym świecie. GCRMN działa za pośrednictwem 10 węzłów regionalnych, z których każdy jest koordynowany przez koordynatora regionalnego lub organizację koordynującą.