W Polsce jest 285 stacji pomiarowych, które na bieżąco kontrolują jakość powietrza. Wyniki ich pomiarów można sprawdzić na stronie internetowej lub w specjalnej aplikacji "Jakość powietrza w Polsce".

14 listopada, obchodzony jest "Dzień czystego powietrza". W Polsce obchodzimy go po raz 18. Z tej okazji GIOŚ zorganizował konferencję na temat jakości powietrza i jego pomiarów.

"W całym kraju jest 285 większych czy mniejszych stacji pomiarowych. Mierzą one stan powietrza cały czas, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Dzięki temu mamy co godzinę rzetelne wyniki dostępne na naszej stronie internetowej i w aplikacji" - powiedział w poniedziałek kierownik pracowni pomiarów powietrza Centralnego Laboratorium Badawczego Tomasz Klech. Podkreślił, że Główny Inspektorat Ochrony Środowiska jest jedynym rzetelnym źródłem danych o jakości powietrza w Polsce. "Jesteśmy w stanie przygotować na bieżąco analizy i jeżeli dojdzie do pogorszenia się jakości powietrza, taka informacja trafia do Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego a stamtąd trafia do gmin, powiatów i wszystkich mieszkańców" - zaznaczył. "Tak aby każdy mógł sprawdzić jaka jest jakość powietrza w danym dniu i dostosować do tego swoje aktywności" - dodał.

Zaznaczył, że w dużych miastach to samochody są głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza, natomiast w mniejszych miastach lub na obrzeżach dużych miast, tam głównym zagrożeniem są substancje powstałe w wyniku spalania drewna i węgla. "Widzimy więc, że to my jesteśmy źródłem tych zanieczyszczeń, więc to od naszego zachowania będzie zależało, czy ta jakość powietrza będzie dobra, czy zła" - dodał.

Rzecznik GIOŚ Maciej Karczyński zaznaczył, że badania przeprowadzane przez GIOŚ są najbardziej wiarygodne, autentyczne, są przeprowadzane zgodnie z przepisami Unii Europejskiej. "Stacje pomiarowe istnieją w Polsce od 2003 roku, natomiast dyrektywy unijne obowiązują od 2008 roku" - podkreślił dodając, że w Warszawie jest siedem stacji pomiarowych. "To o wiele więcej niż jest to wymagane" - powiedział.

"Chcemy budować świadomość wśród mieszkańców żeby korzystali z narzędzi, które są do tego stworzone m.in. ze specjalnej aplikacji" - powiedział Karczyński. Wyjaśnił, że można na niej zobaczyć jaka jest jakość powietrza a także stężenie najważniejszych, najcięższych pyłów w danym miejscu oraz mapa całej Polski, która pokazuje co się dzieje w danym województwie, w danym miejscu.

"Z powietrzem jest tak samo jak z bezpieczeństwem. Tak naprawdę się go nie czuje ale w momencie kiedy go zabraknie, to niestety może się stać coś złego" - podkreślił.

Ze smogiem możemy mieć do czynienia w zasadzie od początku jesieni, najczęściej podwyższone stężenia zanieczyszczeń obserwuje się już w październiku czy listopadzie, kiedy spada temperatura powietrza i wzrasta emisja pochodząca z indywidualnego ogrzewania budynków. Smog stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi ze względu na dużą koncentrację szkodliwych cząstek w powietrzu. Przebywanie na zewnątrz w warunkach wysokich stężeń zanieczyszczeń może prowadzić do pojawienia się alergii oraz astmy, wywołać niewydolność oddechową, zwłaszcza może to dotyczyć osób chorych, małych dzieci czy osób starszych. Długotrwałe narażenie na wysokie stężenia zanieczyszczeń może skutkować chorobami układu krwionośnego oraz serca, a nawet chorobami nowotworowymi.

W Polsce działa 285 stacji pomiarowych, w tym 209 stacji automatycznych lub automatyczno-manualnych, z których jednogodzinne wyniki udostępniane są na bieżąco na portalu "Jakość Powietrza" i w aplikacjach mobilnych GIOŚ. Pozostałe stacje to stacje manualne mierzące stężenia pyłów zawieszonych.

Kiedy jakość powietrza jest zła powinno się ograniczyć intensywny wysiłek fizyczny na zewnątrz. Osoby chore, starsze, kobiety w ciąży oraz małe dzieci, aby unikać negatywnych skutków związanych z zanieczyszczeniem powietrza, powinny unikać przebywania na zewnątrz. Aby chronić siebie i bliskich powinno się także ograniczyć wietrzenie pomieszczeń i zapobiegać dalszemu zwiększaniu zanieczyszczenia np. nie palić w kominku czy piecyku ozdobnym, jeśli nie jest on jedynym źródłem ciepła.

Z drugiej strony ważne, szczególnie dla osób, które opalają swoje domy paliwami stałymi (węgiel/drewno), jest, aby paliwa spalane w piecach grzewczych były jak najwyższej jakości w ten sposób mieszkańcy chronią siebie i sąsiadów.

Po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, na podstawie zgromadzonych danych pomiarowych, Główny Inspektor Ochrony Środowiska dokonuje rocznej oceny jakości powietrza dla 12 substancji określonych rozporządzeniem, a wyniki tych ocen, w terminie do 30 kwietnia, przekazuje w postaci raportu właściwemu zarządowi województwa. Na ich podstawie Zarząd Województwa opracowuje i wdraża program ochrony powietrza w województwie dla stref, w których zanotowano przekroczenia norm jakości powietrza.