Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody oficjalnie uznała, że ochrona i odtwarzanie populacji dzikich zwierząt jest skutecznym narzędziem w walce ze zmianami klimatu. Rezolucja podkreśla, że zdrowe ekosystemy, w których zwierzęta pełnią swoje naturalne funkcje, przyczyniają się do łagodzenia globalnego ocieplenia.

Przez dekady światowa debata na temat zmian klimatycznych skupiała się niemal wyłącznie na dwóch podstawach: redukcji emisji gazów cieplarnianych pochodzących ze spalania paliw kopalnych oraz ochronie i odtwarzaniu zasobów leśnych, głównie flory.

Dzikie zwierzęta były w narracji traktowane co najwyżej jako bierne ofiary rosnących temperatur i degradacji siedlisk. Dyskurs polityczny często oddzielał ochronę bioróżnorodności od ścisłej strategii klimatycznej.

Przełom nadszedł w postaci formalnej rezolucji przyjętej przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (International Union for Conservation of Nature - IUCN), najbardziej wpływową globalną organizację zajmującą się ochroną środowiska. Po latach badań naukowych dowodzących, że zwierzęta nie są tylko pasażerami na tonącym statku, ale aktywnymi budowniczymi kształtującymi odporność ekosystemów i ich zdolność do magazynowania węgla, światowa polityka ochrony przyrody nareszcie uznała faunę za zasadniczego sojusznika w walce z kryzysem klimatycznym.

Polityczny przełom dla fauny

Podczas Światowego Kongresu Ochrony Przyrody IUCN, który odbył się w Abu Dhabi, 10 października przyjęto przełomową rezolucję. Po raz pierwszy w historii organizacji formalnie uznano zasadniczą rolę dzikich zwierząt w ekosystemach. Omawiany dokument to znacznie więcej niż symboliczny gest; to bezpośredni apel o podjęcie działań skierowany do rządów państw członkowskich na całym świecie.

Rezolucja wzywa dyrektora generalnego IUCN do wyraźnego podkreślania roli zwierząt w łagodzeniu zmian klimatu i adaptacji do nich w ramach głównych międzynarodowych porozumień, w tym Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) oraz Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD). Co najważniejsze, rezolucja wzywa rządy do priorytetowego traktowania ochrony, konserwacji i odtwarzania populacji dzikich zwierząt oraz do zapewnienia spójności między krajowymi politykami klimatycznymi i politykami różnorodności biologicznej.

W praktyce oznacza to apel o włączenie korzyści płynących z ochrony fauny do Krajowo Ustalonych Wkładów (Nationally Determined Contributions - NDC) w ramach Porozumienia Paryskiego oraz do Krajowych Strategii i Planów Działań na rzecz Różnorodności Biologicznej (National Biodiversity Strategy and Action Plan - NBSAP).

Dokument nie powstał w próżni – stanowi on kulminację rosnącego trendu politycznego, opartej na wcześniejszych decyzjach, takich jak uznanie roli waleni przez Międzynarodową Komisję Wielorybniczą (International Whaling Commission - IWC) w 2016 roku.

 Cisi sojusznicy obiegu węgla

Podstawą naukową rezolucji IUCN jest koncepcja znana jako „Animowanie Cyklu Węglowego” (Animating the Carbon Cycle – ACC). Badania prowadzone w ostatnich latach, przedstawiły niezbite dowody na to, że zwierzęta, poprzez swoje codzienne czynności – jedzenie, przemieszczanie się, kopanie czy wydalanie – aktywnie wpływają na procesy sekwestracji węgla.

Jak podaje World Federation for Animals (WFA), badania wykazały, że lasy z licznymi, zdrowymi populacjami zwierząt magazynują nawet czterokrotnie więcej węgla niż lasy, z których zwierzęta zniknęły. Doskonałym przykładem są słonie w Kotlinie Konga; ich wędrówki i sposób żerowania przerzedzają poszycie, sprzyjając wzrostowi większych, gęstszych drzew, które magazynują więcej CO2. Szacuje się, że lasy, w których żyją słonie, przechowują o około 7% więcej CO2. Podobnie działają wydry morskie. Badania wskazują, że dzięki obecności wydr, lasy kelpowe mogą pochłaniać nawet dwunastokrotnie więcej węgla.

Badania nad reintrodukcją żubrów w rumuńskich górach wykazały, że te wielkie zwierzęta stymulują wzrost roślin i wiążą węgiel w glebie. Szacuje się, że stado liczące zaledwie 170 żubrów pomaga zmagazynować dodatkowe ilości CO2 równoważne rocznej emisji 43 tys. samochodów.

Jak policzyć pomoc zwierząt?

Rezolucja IUCN nie jest jedynie teoretycznym manifestem. Zbiega się ona w czasie z tworzeniem konkretnych narzędzi, które mają pomóc decydentom w przełożeniu wiedzy na konkretne działania. Głównym wyzwaniem było dotychczas nie tylko uznanie roli zwierząt, ale także jej kwantyfikacja – ujęcie jej w liczby, które można wpisać do modeli klimatycznych.

Rozwiązaniem problemu jest uruchomiony w maju ubiegłeo roku wspominany wcześniej model „Animating the Carbon Cycle” (ACC). Co więcej, podczas szczytu klimatycznego COP29 w Baku, World Federation for Animals (WFA) uruchomiła narzędzie „Animals 4 Climate”. Jest to praktyczny przewodnik online skierowany bezpośrednio do decydentów, oferujący konkretne zalecenia, jak poprzez ochronę siedlisk i dobrostan zwierząt można zwiększyć odporność na zmiany klimatu i potencjał sekwestracyjny danego kraju.

Ochrona przyrody to ochrona klimatu

Historyczna rezolucja IUCN wyznacza nowy paradygmat. Ochrona dzikiej przyrody przestaje być traktowana jako odrębny, poboczny cel polityki środowiskowej, a staje się jednym z podstawowych filarów strategii klimatycznej.

Uznanie dzikich zwierząt za sojuszników w walce o klimat to przyznanie, że nie możemy rozwiązać kryzysu klimatycznego, ignorując kryzys bioróżnorodności – oba te zjawiska są ze sobą nierozerwalnie związane.

_{Fot: Depositphotos}