Mimo deklaracji, ponad połowa krajów nie zobowiązała się do ochrony 30% powierzchni lądów i mórz do 2030 roku w planach przedłożonych ONZ – donoszą wyniki analizy przeprowadzonej przez Carbon Brief i The Guardian.

Analiza przeprowadzona przez Carbon Brief i The Guardian wykazała, że ponad połowa państw na świecie nie uwzględniła zobowiązania do ochrony 30% swoich lądów i mórz dla przyrody do 2030 roku w krajowych planach przedstawionych ONZ.

Sytuacja ma miejsce mimo faktu, że globalne porozumienie w tej sprawie, zwane „30x30”, zostało podpisane mniej niż trzy lata temu, w grudniu 2022 roku. Porozumienie zawarte podczas szczytu COP15 z 2022 roku miało na celu powstrzymanie i odwrócenie procesu utraty różnorodności biologicznej do końca dekady.

„30x30” stanowi kluczowym element Globalnych Ram Różnorodności Biologicznej Kunming-Montreal (Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework – GBF).W ramach GBF państwa zobowiązały się chronić co najmniej 30% powierzchni Ziemi do końca dekady, zarówno poprzez utworzenie obszarów chronionych, jak i wprowadzenie innych mechanizmów ochrony.

51 procent krajów bez strategii

Analiza 137 planów krajowych zgłoszonych do ONZ wskazuje, że 70 krajów (51%) nie zadeklarowało realizacji celu „30 na 30” w obrębie swoich granic.  Zamiast tego część z nich zobowiązała się do ochrony mniejszej części terytorium, zaś inne w ogóle nie określiły celu.

Kraje, które nie włączyły „30x30” w swoje zobowiązania, reprezentują ponad jedną trzecią powierzchni globu. Lista obejmuje zarówno kraje bogate w różnorodność biologiczną – takie jak Indonezja, Peru i Republika Południowej Afryki – czy też rozwinięte gospodarki nordyckie, w tym m.in. Finlandię, Norwegię i Szwajcarię.

Brak ambicji w krajowych zobowiązaniach dotyczących ochrony przyrody prowadzi do sytuacji, w której świat nie znajduje się na ścieżce realizacji celu „30x30”.  Cel 3 GBF, który zakłada zapewnienie „co najmniej” 30% powierzchni Ziemi jako obszarów chronionych lub objętych innymi formami ochrony, jest uważany za centralny punkt porozumienia, którego spełnienie w aktualnych warunkach jest zagrożone.

Według danych zebranej analizy spośród 137 krajów, które zgłosiły plany działania do Sekretariatu Konwencji o różnorodności biologicznej (Convention on Biological Diversity – CBD), jedynie 57 krajów (42%) zobowiązało się do ochrony 30% zarówno lądów, jak i mórz do 2030 roku. Reszta krajów albo nie przedstawiła jasnych zobowiązań liczbowych, albo ograniczyła się do celów niższych niż wymagane 30%.

Konwencja o Różnorodności Biologicznej definiuje trzy podstawowe cele, które stanowią ramy dla działań na rzecz ochrony środowiska: ochronę różnorodności biologicznej, zrównoważone użytkowanie jej elementów oraz uczciwy i sprawiedliwy podział korzyści wynikających z wykorzystania zasobów genetycznych.

Każde państwo posiada suwerenną kontrolę nad swoimi zasobami przyrodniczymi, co realizowane jest w oparciu o krajowe strategie i programy działania w zakresie różnorodności biologicznej.  Krajowe działania powinna uwzględniać zrównoważony rozwój oraz harmonogram działań, które są zgodne z globalnymi zobowiązaniami i lokalnymi priorytetami, jednak jak to obecnie widać, rzeczywistość dalece mija się ze szczytnymi założeniami.

Oni lekceważą ochronę przyrody

Siedem z 17 krajów, które łącznie odpowiadają za 70% światowej różnorodności biologicznej, nie uwzględniło celu „30x30” w swoich zobowiązaniach. Do wskazanych państw należą Indonezja, Malezja, Meksyk, Peru, Filipiny, Republika Południowej Afryki i Wenezuela. Co więcej, 61 krajów, w tym Brazylia – uważana za najbardziej bioróżnorodny kraj na świecie – nie zgłosiło żadnych planów ani celów krajowych, co uniemożliwiło ich uwzględnienie w analizie. Wyniki sugerują, że w przybliżeniu 1/3 powierzchni Ziemi pozostaje objęta zobowiązaniem, które nie spełnia celu „30x30”, podczas gdy około połowy obszaru globu dotyczy realizacja tego zobowiązania.

 Pieniądze to nie wszystko, ale...

Brian O'Donnell, dyrektor Campaign for Nature, grupy opowiadającej się za celem „30x30”, na łamach Carbon Brief komentuje wyniki analizy: „Wiele krajów nie było wystarczająco ambitnych w swoich krajowych zobowiązaniach dotyczących ochrony przyrody, w wyniku czego wspólnie nie jesteśmy obecnie na dobrej drodze do osiągnięcia globalnego celu «30x30». Jest to niepokojące i należy podjąć działania, aby skierować świat na właściwe tory”.

Co więcej, O'Donnell, wskazuje, że osiągnąć cel „30x30”, kraje rozwinięte muszą bezpośrednio sfinansować cel, dodając, że zobowiązanie „30x30” musi być również wspierane na wyższym szczeblu przez światowych przywódców oraz ONZ. Życzenie O'Donnella właśnie się ziściło.

28 lutego rządy osiągnęły porozumienie w sprawie strategii mającej na celu pozyskanie dodatkowych 200 mld dolarów rocznie na lepszą ochronę światowej flory i fauny do 2030 roku.

Delegaci spotkali się kilka tygodni temu w Rzymie w po tym, po tym jak nie powiodły się próby osiągnięcia porozumienia w sprawie finansowania na ubiegłorocznej Konferencja Stron Konwencji Narodów Zjednoczonych o różnorodności biologicznej 2024 (CBD COP 16) w kolumbijskim Cali. Czy 200 mld dolarów przeznaczone na ochronę bioróżnorodności coś zmieni? Trudno oczekiwać, aby jednorazowa deklaracja niepoparta długofalową strategią wszystkich zainteresowanych interesariuszy mogła przesądzić o realnej zmianie, wszak jak mawia przysłowie, „jedna jaskółka wiosny nie czyni”.

 _{Fot: Depositphotos}