Badanie przemian kulturowych i środowiskowych na obszarach doliny Biebrzy od czasów najdawniejszych po współczesne - to główne założenie projektu "Bioregion Biebrza. Rzeka i człowiek". Naukowcy będą prowadzić badania dotyczące m.in. ostatnich łowców-zbieraczy czy analizować dno rzeki.

Inicjatorami projektu badawczego są: Biebrzański Park Narodowy, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Wydział Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. We wtorek w siedzibie Biebrzańskiego Parku Narodowego podpisano umowy na realizację tego projektu.

- Osią naszych zainteresowań będzie rzeka Biebrza i wszystko, co wokół tej rzeki działo się w czasach od najdawniejszej przeszłości, aż od schyłku paleolitu, po czasy obecne - powiedział PAP po podpisaniu umowy archeolog z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku Adam Wawrusiewicz. Mówił, że naukowcy zainteresowani są uchwyceniem relacji człowieka i środowiska naturalnego: jak to środowisko kształtowało go w przeszłości, a jak człowiek kształtował środowisko pod kątem dostosowania go do swoich wymagań.

Wawrusiewicz mówił, że zainicjowany obecnie projekt jest efektem kilkuletniej współpracy Muzeum Podlaskiego w Białymstoku z Biebrzańskim Parkiem Narodowym. Dodał, że w tym czasie archeolodzy z Muzeum Podlaskiego prowadzili na terenie parku badania. Zaznaczył, że "one tak naprawdę otworzyły nam oczy na ten obszar biebrzańskich mokradeł jako na taką skarbnicę tego wszystkiego, co działo się tutaj w przeszłości. Okazało się, że mokradła biebrzańskie i te niewielkie grądy, gdzieś zatopione pośrodku tej zatorfionej doliny Biebrzy, skrywają przepięknie zachowane, fantastyczne ślady przeszłości zarówno człowieka, ale i wszelakich zmian środowiskowych". Archeolog powiedział, że obecnie badania będą prowadzone w większym gronie naukowców i w szerszym zakresie. Każdy z partnerów wnosi swój wkład: jest zespół archeologów białostocko-warszawskich, przyrodnicy z parku, a także zespół naukowców z Kielc. Projekty badawcze mają być związane z badaniami archeologicznymi, badaniami podwodnymi czy analizami środowiskowymi.

Jak podkreślił Wawrusiewicz, w ciągu najbliższych miesięcy naukowcy wyruszą w teren. Dodał, że jedną z osi badań, którą rozpoznano już wcześniej, będą okolice basenu górnej Biebrzy; jest tam stanowisko w okolicach Lipska, gdzie kilka lat temu odnaleziono unikatowe ślady pobytu ostatnich łowców-zbieraczy z epoki kamienia, a także późniejsze ślady bytności człowieka, nawet z wczesnego średniowiecza. Dodał, że będą tam kontynuować badania wykopaliskowe i "jest to fantastycznie zachowany obiekt, który w perspektywie daje nam szanse na dokonanie wręcz przełomowych odkryć". Projekty będą też dotyczyły eksperymentalnych badań wodnych; będą prowadzone poszukiwania podwodne, żeby sprawdzić, co skrywa nurt Biebrzy. Mają być tworzone cyfrowe modele dna rzeki, żeby - jak mówił naukowiec - zobaczyć nie tylko, jak jest ono ukształtowane, ale też sprawdzić, czy nie ma tam śladów "wiążących rzekę i człowieka".

- Należy pamiętać, że obszar Biebrzańskiego Parku Narodowego i otaczające go tereny są niezwykle ciekawe przyrodniczo, ale też ważne pod kątem nas, badaczy przeszłości. Okazuje się, że nie była to tylko rzeka, która zawsze była tym torfowiskiem i nic tu się nie działo. Biebrza to jest rzeka, wokół której człowiek zawsze funkcjonował, żył, przemierzał ją - dodał badacz.

Wyniki badań zostaną zaprezentowane szerzej, by pokazać bogactwo z jednej strony przyrodnicze, z drugiej kulturowe biebrzańskich bagien.

autorka: Sylwia Wieczeryńska