Branża budowlana odpowiada za około 40% światowych zanieczyszczeń, dlatego coraz większego znaczenia nabiera cyrkularność oraz domykanie obiegu materiałów budowlanych. Temat ten był szeroko omawiany podczas konferencji „Trójmiejski Dzień Zielonych Budynków”, która odbyła się w Gdyni w dniach 21–22 maja. W trakcie panelu „Cyrkularność - materiały, budynki i grunty w obiegu zamkniętym” eksperci branży przeanalizowali obecne wyzwania oraz możliwe kierunki zmian.

Na scenie pojawili się: Katarzyna Stefańska (Termoenergi), Maciej Giełczyński (Remea), Marta Sękulska-Wrońska (WXCA), Marcin Goździkowski (CFE), Marcin Szczepański (Politechnika Gdańska) oraz Adam Świniarski (Arcelor Mittal | Stelligence). Panel moderowała Agnieszka Sznyk (INNOWO).

Cyrkularność w budownictwie

Dyskusję rozpoczęła Katarzyna Stefańska, która opowiedziała o swojej perspektywie na cyrkularność, bazując na doświadczeniach zdobytych podczas pracy w Norwegii.

- W przeciwieństwie do Polski, w Norwegii cyrkularność jest procesem wymaganym prawem. Obowiązkowo przygotowuje się tam raporty dotyczące zużycia materiałów i innych aspektów związanych z obiegiem surowców. Szczególnie widoczne jest to w przypadku budynków publicznych, ten temat jest tam wszechobecny - podkreśliła Stefańska.

Marcin Goździkowski, mówiąc o cyrkularności w budownictwie, poruszył temat rewitalizacji starszych budynków i zauważył, że inwestorzy coraz częściej otwierają się na przebudowę istniejących obiektów.

- Coraz częściej otrzymujemy od inwestorów pytania, czy dany budynek da się jeszcze „wskrzesić”. I właśnie tym jest cyrkularność, zamiast budować od nowa, najpierw zastanawiamy się, czy istniejący obiekt można przekształcić i nadać mu nową funkcję - powiedział Goździkowski.

Zaznaczył jednak, że z perspektywy projektanta konstrukcji nie zawsze jest to łatwe, ponieważ często brakuje zaufania do jakości wcześniejszego wykonania budynku.

- Inwestorzy obawiają się tego, co może być ukryte w starych budynkach. Boją się otwierać tę puszkę Pandory - dodał.

Marta Sękulska-Wrońska, jako przedstawicielka biura projektowego, przybliżyła perspektywę inwestorów w kontekście rewitalizacji istniejących obiektów.

- Inwestorzy kierują się przede wszystkim rachunkiem ekonomicznym, a ten niestety często pokazuje, że wyburzenie jest po prostu tańsze. Brakuje jednak odpowiednich regulacji prawnych. Gdyby do kosztów inwestycji doliczano ślad węglowy, mogłoby to całkowicie zmienić to równanie. Wówczas mogłoby się okazać, że rewitalizacja jest finansowo znacznie lepszym wyborem - podkreśliła Sękulska-Wrońska.

Budynki jako banki materiałów

Adam Świniarski opowiedział o dwóch poziomach cyrkularności, które jego zdaniem dotyczą zarówno samych budynków, jak i wykorzystywanych materiałów. Jako przykład podał budownictwo modułowe, które za granicą staje się coraz popularniejszym rozwiązaniem.

- W Polsce nie jest to jeszcze powszechne, ale za granicą rozwiązania modułowe cieszą się dużym zainteresowaniem. Niedawno zrealizowano projekt parkingu, który docelowo może zostać całkowicie zdemontowany i przeniesiony w inne miejsce - wspomniał Świniarski.

Jego zdaniem w obszarze cyrkularności materiałów Polska również robi duże postępy. Jako przykład najbardziej cyrkularnego materiału wskazał stal.

- Stal to jeden z najlepszych materiałów do ponownego wykorzystania. Można ją recyklingować praktycznie w nieskończoność. Jedynym potencjalnym ograniczeniem mógłby być brak dostępu do złomu - powiedział Świniarski.

Do tego wątku odniosła się także Katarzyna Stefańska.

- Stal czy aluminium to prawdziwe „złoto” do ponownego wykorzystania. Jeśli zaczniemy traktować budynki jak banki materiałów, wtedy będziemy mogli mówić o prawdziwej cyrkularności - dodała.

Marcin Szczepański przedstawił perspektywę branży drewnianej, zwracając uwagę na to, że obecne regulacje prawne często utrudniają wdrażanie rozwiązań wspierających cyrkularność.

- Wydaje nam się, że dysponujemy prostymi mechanizmami zmian, ale w praktyce wszystko trwa bardzo długo. Nie powinno to tak wyglądać. Trudno mówić o rozwiązaniach wyższego rzędu, jeśli nie jesteśmy w stanie uporządkować podstawowych kwestii - zaznaczył.

Podkreślił również znaczenie edukacji społeczeństwa i konieczność pokazywania realnych korzyści płynących z ekologicznego budownictwa.

- W branży drewnianej wygląda to podobnie jak w innych sektorach. Ostatecznie wszystko sprowadza się do wyceny i momentu, w którym inwestor decyduje, że nie chce dopłacać do bardziej ekologicznych rozwiązań. To jednak pokazuje brak edukacji, ponieważ wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że w dłuższej perspektywie bardziej energooszczędny budynek po prostu oznacza niższe koszty użytkowania - podkreślił Szczepański.

Maciej Giełczyński również zwrócił uwagę na potrzebę ponownego wykorzystywania istniejących obiektów i ograniczania rozlewania się zabudowy. Przytoczył przy tym doświadczenia jednego ze swoich klientów.

- O cyrkularności powinniśmy myśleć już na etapie wyboru terenu pod inwestycję. Zamiast rozbudowywać miasta kosztem nowych terenów, warto ponownie wykorzystywać istniejące obiekty. Oczywiście wiąże się to z pewnymi obawami, ale mamy przykład dewelopera, który zrealizował już trzecią inwestycję na terenie zdegradowanym i okazuje się, że rachunek ekonomiczny również przemawia za takim rozwiązaniem - powiedział Giełczyński.

Dodał także, że istnieje wiele metod wspierających bardziej zrównoważone podejście do inwestycji.

- Coraz częściej przy realizacjach analizujemy także ślad węglowy związany z transportem i wywozem materiałów. Mówi się również o bioremediacji, czyli wykorzystaniu mikroorganizmów do oczyszczania terenów zdegradowanych - zaznaczył.

Trójmiejski Dzień Zielonych Budynków 

Wydarzenie od sześciu lat gromadzi specjalistów bezpośrednio zaangażowanych w proces inwestycyjny – architektów, projektantów, inżynierów, wykonawców, deweloperów oraz przedstawicieli administracji publicznej. TDZB to przestrzeń merytorycznej debaty o realnych wyzwaniach, przed którymi stoi branża w obliczu zmian klimatycznych, transformacji energetycznej oraz rosnących oczekiwań społecznych wobec środowiska zbudowanego.

Konferencja stanowi forum wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących projektowania, budowania czy użytkowania budynków oraz przestrzeni miejskich w sposób sprzyjający zdrowiu, dostępności i odporności klimatycznej. Wydarzenie z roku na rok gromadzi coraz większe grono uczestników z całej Polski, umacniając swoją pozycję w kalendarzu branżowym.