Najnowszy raport opublikowany przez Światową Organizację Meteorologiczną i Światową Organizację Handlu analizuje rolę, jaką transgraniczny handel zieloną energią może odegrać w zaspokajaniu popytu na energię elektryczną oraz dekarbonizacji światowego sektora energetycznego.

 Światowa Organizację Meteorologiczna (World Meteorological Organization – WMO) i Światowa Organizacja Handlu (World Trade Organization – WTO) opublikowały pierwszy, wspólny raport „Supporting the Renewable Electricity Transition through Trade: Unlocking Re-Globalization Opportunities via Interconnection”, którego prezentacja miała miejsce w trakcie szczytu klimatycznego COP29 w Baku.

Przywoływany raport analizuje, w jaki sposób projekty transgranicznych połączeń międzysystemowych mogą wykorzystać dostawy energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych (OZE), jednocześnie przyczyniając się do dekarbonizacji światowego sektora energetycznego. Obecnie transgraniczny handel energią elektryczną nie jest w pełni rozwinięty, aby w wystarczający sposób zapewniać dostawy energii pochodzącej z OZE. Mniej niż 3% energii elektrycznej wytwarzanej na całym świecie jest przedmiotem handlu transgranicznego, zaś transgraniczny handel energią elektryczną może znacząco obniżyć całkowity koszt przejścia na zeroemisyjną energię – donosi raport.

„Transgraniczny handel odnawialną energią elektryczną może pomóc wyrównać przestrzenne i czasowe różnice w podaży oraz popycie na energię. Odgrywa on również kluczową rolę w efektywnym funkcjonowaniu krajowych sieci energetycznych przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw” – stwierdzają w przedmowie do raportu sekretarz generalna Światowej Organizacji Meteorologicznej Celeste Saulo i dyrektor generalna Światowej Organizacji Handlu Ngozi Okonjo-Iweala.

Czym jest transgraniczny handel energią elektryczną?

Wytarzana energia elektryczna z OZE zależy w znacznej mierze od zmiennych czynników środowiskowych, jak również integracji systemów energetycznych do infrastruktury OZE. W celu zażegnania możliwym deficytom energii, a zarazem dla dekarbonizacji światowego systemu energetycznego, dokonuje się transgranicznego handlu energią elektryczną.

Transgraniczny handel energią elektryczną zachodzi poprzez połączenia międzysystemowe, które dostarczają czystą energii elektryczną z miejsc, w których jest jej pod dostatkiem, do miejsc, w których jest potrzebna, a tych jest znacznie więcej.

Dla niemal 60 proc. światowej populacji brak dostępu do energii jest głównym wyzwaniem dla rozwoju gospodarczego i redukcji ubóstwa, zaś światowy eksport energii elektrycznej wynosi obecnie ok. 3 procent całkowitej produkcji – informuje Bank Światowy (World Bank – WB).

Francesco La Camera, dyrektor Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), stwierdza, że „(…) wzajemnie połączone systemy energetyczne i transgraniczny handel energią elektryczną oferują ogromne możliwości optymalizacji różnorodnych i obfitych zasobów energii odnawialnej, szczególnie na poziomie regionalnym”.

Morze możliwości transgranicznego handlu energią

Przejście na energię odnawialną ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia zarówno Agendy 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju.

W tym zakresie transgraniczny handel odnawialną energią elektryczną może stanowić odpowiedź na problemy związane z różnicą między podażą i popytem na energię elektryczną, jak również czynnikami pogodowymi, przyczyniając się do celów zrównoważonego rozwoju.

Jak stwierdza Konferencja Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) w analizie „Powering trade: Fine-tuning trade policy for solar and wind energy value chains”, polityka handlowa jest kluczem do zmniejszenia barier i zapewnienia odpowiednich zachęt do rozwoju sektorów energii słonecznej i wiatrowej.

UNCTAD w przywoływanej analizie wskazuje trzy główne obszary możliwości dla transgranicznego handlu energią elektryczną:

1) Obniżenie kosztów handlu może pobudzić przemysł zielonej energii;

2) Obniżenie kosztów granicznych mogłoby wesprzeć handel wewnątrzregionalny w Afryce i Ameryce Południowej, gdzie regionalni producenci borykają się z nawet czterokrotnie wyższymi pozataryfowymi kosztami granicznymi niż konkurenci spoza regionu;

3) Ponowna ocena środków ochrony handlu w celu znalezienia rozwiązań przed nałożeniem ceł mogłaby pobudzić wzrost w łańcuchach wartości energii odnawialnej

Potrzebne inwestycje w sektor energetyczny

Obecnie globalny transgraniczny handel energią elektryczną jest wyceniany na 132 mld dolarów, lecz wraz z postępującą transformacją energetyczną ma potencjał, aby istotnie wzrosnąć – czytamy w raporcie.

Mimo optymistycznych perspektyw dalszego wzrostu udziału OZE w globalnym koszyku energetycznym, sektor energetyczny ma przed sobą również zadania, z którymi należy się zmierzyć.

Bank Światowy (Word Bank) w raporcie „The Critical Link: Empowering Utilities for the Energy Transition” analizującym wyniki ponad 180 przedsiębiorstw energetycznych w 90 krajach stwierdza, że większość zakładów energetycznych w krajach rozwijających się nie jest w stanie dodać więcej zielonej energii do sieci, co spowalnia realizację globalnych celów w zakresie transformacji energetycznej.

Potrzeba inwestycji to jedno, ale wyzwań związanych z integracją infrastruktury OZE z istniejącymi systemami energetycznymi jest więcej. Systemy elektroenergetyczne były zazwyczaj projektowane dla stałych ilości energii elektrycznej w oparciu o przewidywalne wytwarzaniu energii – a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku zmienności dostaw energii, z jaką mamy do czynienia w przypadku wykorzystania OZE.

Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) „Integrating Solar and Wind: Global experience and emerging challenges” informuje, że w miarę jak fotowoltaika i energia wiatrowa stają się coraz powszechniejsze w koszyku energetycznym, konieczna staje się sprawna integracja zielonej energii z systemami energetycznymi.

„W ostatnich latach na świecie odnotowano znaczny wzrost mocy elektrowni słonecznych i wiatrowych, ponieważ kraje starały się zwiększyć swoje bezpieczeństwo energetyczne i ograniczyć emisje. Jednak nie odniosą one pełnych korzyści bez bardziej zdecydowanych działań wspierających integrację technologii z systemami energetycznymi” – stwierdza Keisuke Sadamori, dyrektor ds. rynków energii i bezpieczeństwa w Międzynarodowej Agencji Energetycznej.

Zwiększenie udziału dostaw energii elektrycznej pochodzącej z OZE wymaga zwiększenia przepustowości sieci elektroenergetycznych, jej kontroli, elastyczności i magazynowania. Jak widać, wyzwań jest wiele, ale nie od razu Kraków zbudowano.
Foto: Depositphotos