Komisja Europejska przedstawiła kompleksowy plan przyspieszenia rozwoju kolei dużych prędkości w całej UE, oferując pasażerom znacznie skrócony czas podróży. Poprzez rozwój szybkich, komfortowych, bezpiecznych i niezawodnych usług kolejowych, plan ten wspiera realizację dwóch celów UE: osiągnięcia neutralności węglowej do 2050 roku oraz wzmocnienia globalnej konkurencyjności Europy.

Opierając się na transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T), plan stawia sobie za cel skrócenie czasu trwania wielu popularnych podróży kolejowych w Europie o połowę w porównaniu z obecnym. Na przykład, do 2030 roku pasażerowie będą mogli podróżować z Berlina do Kopenhagi w 4 godziny zamiast 7. Do 2035 roku Sofia i Ateny będą oddalone od siebie o zaledwie 6 godzin jazdy koleją, a nowe połączenia transgraniczne połączą kraje bałtyckie i umożliwią pasażerom podróż z Paryża do Lizbony przez Madryt.

Komisarz ds. zrównoważonego transportu i turystyki, Apostolos Tzitzikostas , stwierdził: „Kolej dużych prędkości to nie tylko skrócenie czasu podróży – to zjednoczenie Europejczyków, wzmocnienie naszej gospodarki i przewodzenie globalnemu wyścigowi o zrównoważony transport. Dzięki dzisiejszemu planowi ambicje przekuwamy w działania: przełamujemy bariery, mobilizujemy inwestycje w nowoczesną infrastrukturę i czynimy z kolei transgranicznej podstawę neutralnej pod względem emisji dwutlenku węgla, konkurencyjnej i bezpiecznej Europy. Obywatele w całej Unii skorzystają z szybszych, bezpieczniejszych i tańszych podróży, które zbliżą Europę”.

Najważniejsze miasta połączone szybkimi pociągami

Plan działania dotyczący kolei dużych prędkości, ogłoszony w środę przez komisarza ds. transportu Apostolosa Tzitzikostasa, ma na celu połączenie europejskich stolic i głównych ośrodków miejskich pociągami poruszającymi się z prędkością co najmniej 200 kilometrów na godzinę. Poza korytarzem Sofia-Ateny, sieć będzie obejmować trasy łączące Budapeszt z Bukaresztem, Berlin z Kopenhagą w cztery godziny zamiast siedmiu oraz nowe połączenia transgraniczne z Paryża do Lizbony przez Madryt.​

"Kolej dużych prędkości to nie tylko skracanie czasu podróży – to łączenie Europejczyków, wzmacnianie naszej gospodarki i przewodzenie w globalnym wyścigu o zrównoważony transport," powiedział Tzitzikostas podczas ogłoszenia.​

Plan opiera się na Transeuropejskiej Sieci Transportowej (TEN-T) i zakłada ukończenie projektu do 2040 roku, z określonymi etapami na 2030 i 2035 rok. Szacunki komisji wskazują, że podstawowa sieć będzie wymagać inwestycji rzędu 345 miliardów euro, podczas gdy bardziej ambitny system, działający z prędkością powyżej 250 km/h, może kosztować 546 miliardów euro do 2050 roku.

Cele środowiskowe napędzają inwestycje 

Inicjatywa ma na celu przede wszystkim zastąpienie lotów krótkodystansowych, które obecnie odpowiadają za 11,8% emisji w sektorze transportu, podczas gdy udział kolei wynosi zaledwie 0,3%. Komisja zauważa, że transport kolejowy przyczyni się do zmniejszenia zatłoczenia dróg, a jednocześnie zwiększy mobilność wojskową w całej Unii Europejskiej.​

Obok planu kolejowego, Bruksela przyjęła Zrównoważony Plan Inwestycyjny w Transport, który zakłada inwestycje rzędu 100 miliardów euro w czyste paliwa lotnicze i morskie do 2035 roku, z czego 2,9 miliarda euro zostanie uruchomione do 2027 roku. Komisja uruchomi pilotażowy projekt dotyczący syntetycznego paliwa lotniczego do końca roku, dążąc do zabezpieczenia przynajmniej 500 milionów euro inwestycji.​

Aby osiągnąć te ambitne cele, UE ustanowi w 2026 roku "Umowę na Kolej Dużych Prędkości", koordynując źródła finansowania publicznego i prywatnego, przy czym urzędnicy przyznają, że samo finansowanie publiczne nie jest w stanie sprostać znaczącym wymaganiom inwestycyjnym.