W stolicy Armenii, Erywaniu, rozpoczął się w poniedziałek 8. szczyt Europejskiej Wspólnoty Politycznej, który zgromadził szefów państw i rządów ponad 40 krajów. Polskę reprezentuje premier Donald Tusk. Wśród tematów obrad będą bezpieczeństwo i kryzys energetyczny wywołany wojną na Bliskim Wschodzie.

Szczyt EWP odbywa się pod hasłem „Budowanie przyszłości: jedność i stabilność w Europie”.

Do Erywania przybyli liderzy krajów UE, m.in. Donald Tusk, prezydent Francji Emmanuel Macron i premier Włoch Giorgia Meloni, a ponadto: przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, szef Rady Europejskiej Antonio Costa, sekretarz generalny NATO Mark Rutte, premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i wiceprezydent Turcji Cevdet Yilmaz. Po raz pierwszy w szczycie EWP bierze udział kraj spoza Europy - Kanada, reprezentowana przez premiera Marka Carneya.

Obradom będzie przewodniczyć Costa i gospodarz szczytu, premier Armenii Nikol Paszynian. Głównymi tematami będą bezpieczeństwo Europy i kryzys energetyczny spowodowany sytuacją na Bliskim Wschodzie.

- Omówimy przede wszystkim temat niezależności Europy. Musimy, po pierwsze, zmniejszać naszą zależność od importowanych paliw - powiedziała von der Leyen przed szczytem. Zaznaczyła, że Europa musi zwiększać swoje możliwości w zakresie energii odnawialnej i atomowej. Wskazała też, że wzmacniać trzeba też europejskie zdolności obronne.

Szefowa dyplomacji UE Kaja Kallas zwróciła uwagę na wyzwania związane z zakłóceniem szlaków handlowych na skutek zablokowania cieśniny Ormuz. - Musimy dywersyfikować szlaki handlowe i zmniejszać ryzyko związane z zamknięciem jednego z nich - podkreśliła. Dodała, że szczyt w Erywaniu pokazuje ważną rolę Kaukazu w zapewnieniu łączności i alternatywnych szlaków.

Kallas podkreśliła też, że decyzja USA o ograniczeniu liczby żołnierzy amerykańskich w Niemczech jest sygnałem, by wzmocnić europejski filar w NATO.

Zełenski zapowiedział, że w zaplanowanej przy okazji szczytu rozmowie dwustronnej z polskim premierem poruszony zostanie m.in. temat zaplanowanej na czerwiec w Gdańsku konferencji o odbudowie Ukrainy, a także ścieżki Kijowa na drodze do członkostwa w UE. Podkreślił wiodącą rolę Polski w grupie krajów wspierających Ukrainę.

Szczyt w Erywaniu ma też kontekst polityczny dla Armenii i jest postrzegany jako wyraz wsparcia dla stawiającego na współpracę z Zachodem Paszyniana. Forum odbywa się na ponad miesiąc przed zaplanowanymi na 7 czerwca wyborami parlamentarnymi w Armenii. Tuż po nim w Erywaniu odbędzie się pierwszy szczyt UE-Armenia, z udziałem m.in. von der Leyen i Costy.

W sondażach przed wyborami prowadzi partia Paszyniana, Umowa Społeczna. Jej najpoważniejszy konkurent to uważana za prorosyjską Silna Armenia. Trzecią siłą jest Sojusz Armenii byłego prezydenta Roberta Koczariana, który również opowiada się za dobrą współpracą z Rosją. Ok. 40 proc. wyborców deklaruje, że nie wie, na kogo zagłosuje.

Z Erywania Karolina Mózgowiec (PAP)

kmz/ akl/ ktl/