Zabezpieczenie udziału local content

Kryzys finansowy z 2008 r. zwiastował bardziej dyskretną, a zarazem bardziej szkodliwą formę protekcjonistycznej polityki handlowej. Wymóg dotyczący lokalnej zawartości (local content requirements dalej: LCR),  jest  środkiem interwencji państwa na rynku, wymagającym od przedsiębiorstw korzystania z towarów wyprodukowanych w kraju lub usług dostarczanych w kraju w celu prowadzenia działalności gospodarczej. W ostatnich latach nastąpił znaczny wzrost wykorzystania LCR na świecie, zwłaszcza w branży OZE, ponieważ rządy próbują osiągnąć różne cele polityczne, które są ukierunkowane na zatrudnienie, przemysł i rozwój zielonych technologii.

LCR wymaga, aby minimalny poziom towarów i usług był kupowany i/lub wytwarzany lokalnie. W przypadku  branży offshore może być realizowany na różne sposoby, na przykład jako udział w projekcie, lub inwestycje  podejmowane przez  krajowe przedsiębiorstwa, odsetek pracowników, lub wykorzystanie krajowego sprzętu i surowców. Czasami LCR  musi zostać spełniony, aby dany deweloper mógł wziąć udział w systemie wsparcia OZE. LCR może stanowić również warunek wstępny dostępu do bezpośredniego finansowania projektu za pomocą państwowych subsydiów.

Aby polityka w zakresie stosowania LCR była skuteczna, rządy muszą jasno określać cele w  zakresie LCR dla sektora offshore, sposób weryfikacji tych celów oraz konsekwencje ich niespełnienia. W zależności od aktualnych możliwości danego kraju konieczne może być ustalenie krótko- i długoterminowych celów w zakresie LCR dla branży offshore. W miarę osiągania lub nieosiągania tych celów kraje mogą być zmuszone do dokonania zmian w zakresie LCR, aby lepiej uchwycić lokalne korzyści ekonomiczne płynące z projektów  offshore.

W swojej najbardziej bezpośredniej formie LCR mogą być wyraźnymi celami zawartymi w ustawodawstwie krajowym lub przepisach branżowych, które określają minimalny udział towarów i/lub usług pochodzących ze źródeł lokalnych.

LCR w świetle zobowiązań traktatowych w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO)

Wdrażanie przez dane państwo LCR w branży offshore musi być zgodne z zasadami WTO w tej kwestii. Traktat GATT (ang. General Agreement on Tariffs and Trade) z 1994 roku wraz z późniejszymi porozumieniami zawierają warunki oraz zasady polityki państw członkowskich w zakresie wprowadzania LCR określane jako local content policies (LCPs). Treść Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (ang. The General Agreement on Trade in Services dalej:GATS), obowiązującego od  1995 roku, którego stronami są wszystkie państwa członkowie WTO, stanowi, że każde państwo członkowskie WTO traktuje usługi innego państwa członkowskiego WTO w sposób nie mniej korzystny niż własne usługi, zgodnie z warunkami i ograniczeniami wymienionymi w wykazach szczegółowych dotyczących GATS. Jednakże środki podejmowane w celu zabezpieczenia udziału krajowego przemysłu są regulowane, na gruncie GATS, tylko w takim zakresie, w jakim państwa zaplanowały określone zobowiązania. Oznacza to, że, kraje będące stronami GATS zachowują znaczne pole manewru w zakresie projektowania i wdrażania LCR w różnych sektorach usług, jeśli nie podjęły konkretnych zobowiązań. Na gruncie GATS państwa  te dysponują, co do zasady, możliwością narzucenia inwestorom określonych wymagań, pozwalających na ochronę udziału krajowego przemysłu w danej branży (więcej informacji o możliwości wprowadzenia LCR w świetle prawa międzynarodowego można przeczytać w artykule autorstwa M. Romowicza, B. Grzenkowicza, opublikowanym w grudniu 2021 roku na łamach gospodarkamorska.pl).

LCR w brytyjskiej polityce energetycznej

Celem brytyjskiego sektora jest osiągnięcie całkowitego udziału przemysłu Wielkiej Brytanii w okresie eksploatacji morskich farm wiatrowych  na poziomie 60% w przypadku projektów oddawanych do użytku od 2030 roku. W Wielkiej Brytanii, aby zakwalifikować się do rundy alokacji kontraktu różnicowego (CfD), wnioskodawcy dla morskich elektrowni  wiatrowych o mocy zainstalowanej 300 MW lub wyższej oraz wszystkich elektrowni wiatrowych pływających na morzu,  muszą dostarczyć do National Grid ESO, oświadczenie Sekretarza Stanu ds. Biznesu, Energii i Strategii Przemysłowej zatwierdzające „Plan Łańcucha Dostaw” (ang. Supply Chain Plan) dla danej morskiej elektrowni wiatrowej. Odpowiedzi udzielone przez wnioskodawców w punktowanych sekcjach kwestionariusza dotyczącego Planu Łańcucha Dostaw zostają poddane ocenie w celu określenia przyznania powyższego oświadczenia o zatwierdzeniu Planu Łańcucha Dostaw, a tym samym kwalifikacji do udziału w systemie CfD. System CfD ma chronić inwestorów przed zmiennością hurtowych cen energii elektrycznej, a tym samym zachęcać do inwestycji, które przyczyniają się do osiągnięcia celu zerowego netto. CfD pełnią funkcję społeczną, chroniąc konsumentów przed wysokimi cenami energii elektrycznej, a także funkcję rynkową, zachęcając do konkurowania różnych rodzajów projektów dotyczących energii odnawialnej o ten sam CfD.

Wnioskodawcy, którzy pomyślnie przejdą ocenę, otrzymają od brytyjskiego Sekretarza Stanu kolejne oświadczenie potwierdzające pomyślne przejście oceny realizacji „Planu Łańcucha Dostaw (ang. Supply Chain Implementation Statement), potwierdzające realizację lub postępy w realizacji działań i wyników określonych w punktowanych częściach „Planu Łańcucha Dostaw”. Wybrane oferty są następnie monitorowane na wszystkich etapach projektu przez Departament Biznesu, Energii i Strategii Przemysłowej (Department for Business, Energy and Industrial sSrategy, dalej:BEIS). Jeśli BEIS stwierdzi, że przedsiębiorstwo nie spełnia wymogów określonych w planie, ocenia - gdzie i dlaczego doszło do uchybienia, uznając, że przedsiębiorstwa mogą działać w dobrej lub złej wierze. BEIS ma prawo odebrać  przedsiębiorstwu CfD, jeśli stwierdzi, że nie wywiązuje się on z obowiązków związanych z LCR.

Należy zaznaczyć, że w marcu 2022 roku, Unia Europejska wniosła o przeprowadzenie konsultacji przez WTO w sprawie brytyjskiego LCR dotyczącego morskich farm wiatrowych. Zgodnie ze stanowiskiem Brukseli  kryteria wprowadzone przez rząd brytyjski przy przyznawaniu CfD dla projektów morskich farm wiatrowych faworyzują te, które wykorzystują turbiny pozyskiwane w kraju, w stosunku do importu, co narusza zasady WTO, konkretnie artykuł III ust.4 GATT. Zgodnie z jego treścią zakazane jest stosowanie takich regulacji prawnych, które powodują traktowanie towarów importowanych w sposób mniej korzystny.  W lipcu 2022 roku UK oraz UE doszły do polubownego porozumienia w sprawie brytyjskiego LCR. W wyniku konsultacji z WTO UK wyjaśniło, że beneficjenci CfD nie muszą osiągnąć żadnego konkretnego poziomu udziału krajowego przemysłu, aby otrzymać płatności w związku z wygraniem przetargu. Zjednoczone Królestwo opublikowało również dodatkowe wytyczne, aby zapewnić, że jest to w pełni zrozumiałe dla unijnych inwestorów.

Wnioski

LCR stanowi zachętę dla lokalnych firm do produkcji i ewentualnie innowacji w najbardziej obiecujących sektorach zielonej energii oraz do obniżania z czasem kosztów produkcjii. LCR mogą być ważnym filarem strategii danego kraju w zakresie rozwoju branży offshore, gdyż LCR może stanowić rekompensatę zapewne praktyki biznesowe podejmowane przez przedsiębiorstwa zagraniczne, które utrudniają wzrost potencjału krajowego biznesu. Wymogi dotyczące zawartości lokalnej pozwalają rządom na przekierowanie zysków wynikających z przedsięwzięć biznesowych w branży offshore z dala od zagranicznych inwestorów na rzecz rodzimych grup,  przedsiębiorstw lub regionów.

Bartłomiej Kupiec

Prawnik i analityk polityki klimatycznej. Redaktor naczelny portalu Energystreamer. Zdobywał doświadczenie w wiodących polskich i międzynarodowych kancelariach prawnych, think-tankach oraz niemieckiej firmie konsultingowej. Ponadto zajmował stanowisko starszego specjalisty w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, gdzie opracowywał i analizował regulacje dla sektora odnawialnych źródeł energii oraz społeczności energetycznych w celu wdrożenia unijnych dyrektyw do krajowego porządku prawnego.

Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie w Jagiellońskim w Krakowie. Absolwent Szkoły Prawa Amerykańskiego organizowanej przez The Catholic University of America, Columbus Law School w Waszyngtonie we współpracy z Uniwersytetem Jagiellońskim. Absolwent Szkoły Prawa Niemieckiego, organizowanej przez Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim.