Biopaliwa stałe i powstająca z nich bioenergia będą coraz ważniejsze w polskim miksie energetycznym. Jednak przygotowując się wykorzystania bioenergii, muszą mieć świadomość zależności i uwarunkowań na globalnym rynku biomasy. Temat ten sygnalizuje dr inż. Tomasz Mirowski, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Łukasiewicza i pracownik Polskiej Akademii Nauk.

Decyzje, które zapadną odnośnie polskiej energetyki w ciągu najbliższych paru lat, a szczególnie w latach 2026-2028, zdeterminują przyszłość na przynajmniej dwie dekady. Chodzi o decyzje dotyczące budowy nowych jednostek wytwórczych, konwersji istniejących aktywów oraz o wybór technologii dla elektroenergetyki i ciepłownictwa systemowego. 

– Biopaliwa stałe, w tym pellet przemysłowy oraz zrębka drzewna, dają możliwość stabilnej i sterowalnej produkcji energii elektrycznej oraz ciepła, dlatego są tak ważne. Bioenergia zbilansuje produkcję energii w okresach ograniczonej generacji ze źródeł zależnych od pogody – przypomina Tomasz Mirowski, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Łukasiewicza i pracownik Polskiej Akademii Nauk. 

W Krajowym Planie na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) czytamy, iż biomasa jest obecnie jedynym OZE zdolnym jednocześnie zarówno wspierać stabilność systemu elektroenergetycznego jak i wspierać proces dekarbonizacji ciepłownictwa systemowego. Trzeba jednak brać pod uwagę kilka rzeczy, jak konieczność równoważenia celów efektywności energetycznej, ograniczony charakter krajowych zasobów biomasy, bezpieczeństwo dostaw oraz redukcję emisji. 

W przeszłości biomasa w Polsce była pozyskiwana lokalnie, głównie z lasów i upraw rolnych. Dzisiaj rynek biomasy ma charakter globalny, duże wolumeny są transportowane nie tylko między krajami, ale między kontynentami. W wielu częściach świata plantacje biomasy energetycznej są planowane w horyzoncie kilkudziesięciu lat. Powstają wyspecjalizowane łańcuchy dostaw pelletu przemysłowego i innych paliw biomasowych. 

Zgodnie z zasadą kaskadowego wykorzystania biomasy w Unii Europejskiej, drewno ma najpierw znaleźć zastosowanie w budownictwie czy meblarstwie, a dopiero odpady z tych branż mogą być używane w energetyce. W praktyce prowadzi to do dyskredytacji wykorzystania biomasy w sektorze energetycznym, mimo uczestnictwa części państw europejskich w globalnym rynku tego surowca. 

Największym konsumentem biomasy w postaci pelletu jest Europa. Nasz kontynent mimo posiadania własnych zasobów, może uzależnić się od importu. 

– Producenci pelletu przemysłowego w Stanach Zjednoczonych w styczniu bieżącego roku wykazali możliwości produkcji pelletu na poziomie 20,6 mln t/rok, w Kanadzie moce produkcyjne wynoszą 5,66 mln t/rok – przypomina ekspert Instytutu Polityki Energetycznej.

W scenariuszach neutralności klimatycznej bioenergia z wychwytem dwutlenku węgla wskazywana jest jako kluczowy element osiągania ujemnych emisji w sektorach przemysłowych i energetycznych. To może oznaczać zwiększenie globalnego zapotrzebowania na zrównoważoną biomasę. Dla przedsiębiorstw energetycznych wybór technologii biomasowej to wejście w łańcuch dostaw surowca.  

Strategia wykorzystania biomasy w energetyce powinna opierać się na równowadze pomiędzy wykorzystaniem krajowych zasobów surowca a dostępem do rynku globalnego 

– Z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego kluczowe znaczenie ma odpowiednie zbilansowanie produkcji krajowej biomasy energetycznej oraz jej importu – komentuje dr inż. Tomasz Mirowski, ekspert Instytutu Polityki Energetycznej im. Łukasiewicza i pracownik Polskiej Akademii Nauk.

Rozwój krajowych łańcuchów dostaw biomasy może ograniczać ryzyko związane z wahaniami cen na rynku międzynarodowym oraz zmniejszać zależność od zewnętrznych dostawców paliwa. Jednocześnie globalizacja rynku biopaliw stałych oznacza, że w wielu scenariuszach transformacji energetycznej część zapotrzebowania na biomasę będzie musiała być pokrywana poprzez import. Niezbędna jest zatem dla Polski mapa drogowa dla technologii dostępnych i przyszłościowych z obszaru B+R+I oraz kierunków pozyskiwania biomasy na cele energetyczne.