Rozwój sieci elektroenergetycznej był jednym z głównych tematów 36. edycji Konferencji Energetycznej EuroPOWER oraz 6 edycji OZE POWER organizowanej pod patronatem medialnym GospodarkaMorska.pl oraz ZielonaGospodarka.pl. Niedoinwestowane sieci są obecnie główną barierą transformacji energetycznej w Polsce. Inwestorzy muszą liczyć się z odmowami, z kolei sami operatorzy wskazują na bariery rozwoju sieci – „dwie trzecie to kwestie finansowe, pozostała część – organizacyjno-prawne”.

Jednym z prelegentów debaty o stanie sieci dystrybucyjnej w Polsce był prof. dr hab. inż. Waldemar Skomudek, wiceprezes zarządu ds. operatora TAURON Dystrybucja. Podkreślił, że operatorzy zmagają się z wyzwaniami związanymi z dużą potrzebą przyłączy instalacji do sieci.

– Nie przeceniając dopiero podpisanej Karty Efektywnej Transformacji Sieci Dystrybucyjnych, w ostatnich 2-3 latach nakłady na przyłączenia sięgały 20-40 proc. procent rocznego budżetu, obecnie jest to poziom 60 proc. – poinformował.

Na popyt przyłączeniowy wpłynął boom w segmencie mikroinstalacji OZE. Nowelizacja prawna dotycząca zmiany rozliczeń prosumentów wyhamowała rozwój mikroinstalacji, ale jak podkreślił prof. Skomudek, rozwój dalej postępuje. Tylko w sieci Tauron w tym roku pojawiła się nowa moc 800 MW.

– Cały czas jest na tyle dobrze, by do sieci przyłączać taką ilość energii i rozprowadzać po systemie energetycznym. Słyszymy plany dotyczące OZE sięgające 46,5 GW deklarowanych mocy, która powinna zaistnieć w systemie w 2030 roku. Powinna być do czegoś przyłączona. Czy jest to realne? Myślę, że tak. Trzeba poukładać relacje inwestorskie, dystrybucyjne, procesy regulacyjne – powiedział.

Dodał, że problem rozwoju sieci nie jest związany tylko z kwestiami finansów.  

– To też problem nastawienia się do generacji z pomysłem, aby zdawać sobie sprawę, aby jak największy wolumen energii konsumować na miejscu. Potrzebne jest stworzenie takich mechanizmów, regulacji prawnych, które spowodują, że nie będziemy starali się tylko wygenerować energię, wprowadzić ją do systemu, a operator będzie się martwić, jak ją rozprowadzić – powiedział.

Poinformował, że około „dwie trzecie problemów to kwestie finansowe, pozostała cześć – organizacjo-prawne”.

Tauron znajduje się obecnie w procesie instalowania inteligentnych liczników. Dla zakupów nowoczesnych technologii kluczowe są standardy, gdyż potrzebne jest agregowanie odpowiednich informacji. W lipcu 2024 roku zacznie funkcjonować Centralny System Informacji Rynku Energii (CSIRE), który będzie bardzo dużą bazą danych w Polsce.

Branża OZE podchodzi do sytuacji w sieciach bardziej pesymistycznie

Bartosz Charzyński, dyrektor ds. rozwoju biznesu PV w Green Genius wskazał, że według niego transformacja energetyczna w Polsce nie przebiega prawidłowo.

– Kto ma warunki, ten ma moc. Jest to Święty Graal energetyki. Jako deweloperzy znamy bezkosztowy sposób zwiększenia mocy przyłączeniowej – jest to zmiana sposobu liczenia mocy. Farmy fotowoltaiczne rosną jak grzyby po deszczu. Trzeba mieć świadomość, że dzięki zmianom mogą być większe o 20 proc. – powiedział.

W jego ocenie transformacja energetyczna to wyścig sprinterów, którym przywiązano do nóg kowadła w trakcie biegu.

– Trzeba je odrzucić, by rozpocząć bieg – dodał Charzyński.

Magazyny też narzekają na przyłącza. Nie trzeba dopłat, wystarczą regulacje

Krzysztof Kochanowski, wiceprezes zarządu Polskiej Izby Magazynowania Energii powiedział, że w przypadku magazynów energii i ich przyłączania do sieci wcale nie jest łatwiej.

– Te kłody są rzucane nie tylko po stronie operatorów, ale także po stronie legislacyjnej. Są już pierwsze orzeczenia dotyczące pobierania 3 proc. podatku od nieruchomości, od wartości magazynów. Czeka nas duża praca prawna, aby zmienić te regulacje, bo wtedy nikomu nie będzie się opłacać stawiać magazyny energii – powiedział.

– Trzeba usiąść do stołu i zacząć rozmawiać. Brakuje ministerstwa energii, nie ma kompatybilności pomiędzy obecnymi resortami. Magazyny energii nie chcą już dopłat, wystarczy wypracowanie kwestii regulacyjnych – powiedział Kochanowski.

Inteligencja pomoże zarządzać siecią i konsumpcją

Kaja Swat, wiceprezes Phoenix Systems z Grupy Atende podkreślała kwestie rozwoju inteligentnych liczników. Będą one służyły nie tylko do opomiarowania infrastruktury energetycznej. Będą zapewniały z pomocą chmur optymalną temperaturę powietrza w pomieszczeniu, zarządzały zużyciem energii czy nawet ładowały samochód elektryczny przy niskich cenach energii elektrycznej. Wszystko zależy od zainstalowanych aplikacji, a wyobraźnia jest nieograniczona. Producenci będą mogli sprzedać liczniki, gdzie będzie można wynajmować przestrzeń chmurową na rzecz usług zarządzania.

Z kolei Filip Kowalski, główny menadżer w SAP wskazał, że inteligencja będzie szła o wiele dalej. Coraz powszechniejsze będzie wykorzystanie technologii informatycznej, często chmurowej, do działań predykcyjnych w zakresie tego, co może niedobrego stać się na sieci. Podkreślił rolę budowy łańcucha dostaw dla tego rodzaju technologii.