Eksperci Europejskiego Centrum Czystego Powietrza przygotowali raport na temat zanieczyszczenia powietrza oparty na badaniu opinii społecznej. Wyniki wskazują, że 67 proc. osób z Mazowsza chce zakazu palenia węglem w stolicy, a 57 proc. także w otaczających ją powiatach. 69 proc. badanych sprzeciwia się również montowaniu urządzeń grzewczych na węgiel i biomasę w nowo powstających budynkach, które mają dostęp do sieci gazowej lub ciepłowniczej.

- Badania przeprowadziliśmy tuż przed wybuchem wojny w Ukrainie, która stawia problem spalania paliw stałych w nowym kontekście. Obecnie znaczna część używanego w Polsce do ogrzewania domów gazu jak i węgla pochodzi z Rosji natomiast pelletu z Białorusi. Nie uwzględniliśmy w naszych analizach kraju pochodzenia paliw, a co ciekawe, inne ogólnopolskie badania zrobione przez United Surveys pokazują, że w ciągu ostatniego miesiąca znacznie wzrósł sprzeciw wobec importu surowców z kraju agresora, co w połączeniu z wykazanym w naszych badaniach wysokim poparciem dla odchodzenia od węgla daje władzom - lokalnym i krajowym - jasny sygnał do przyspieszenia transformacji energetycznej - zauważa Łukasz Adamkiewicz z Europejskiego Centrum Czystego Powietrza.

Od kiedy kilka lat temu smog i zanieczyszczenia powietrza stały się jednym z ważniejszych tematów w debacie publicznej, a jako jedno z głównych źródeł problemu zidentyfikowano tzw. kopciuchy - czyli stare piece na węgiel i drewno - walka z nim przebiega dwutorowo. “Marchewką” jest prowadzony przez rząd program Czyste Powietrze zachęcający do zmiany sposobu ogrzewania na bardziej ekologiczny. Natomiast “kij”, w postaci uchwał antysmogowych wymuszających taką zmianę, jest w rękach samorządów. Jak dotąd aż 14 z 16 województw posiada tego rodzaju przepisy, mają jednak one bardzo rozmaity poziom restrykcji.

Znajomość treści “uchwały antysmogowej” pozostaje dość niska. Z badania ECAC wynika, że blisko 60 proc. posiadaczy kominków na Mazowszu nie planuje dostosowania się do przepisów uchwały antysmogowej lub dotychczas nie rozważało tej kwestii, a 23 proc. nie wie, czy ich urządzenie grzewcze spełnia normy obowiązujące na terenie województwa od połowy 2018 r.

W związku z tym badacze pytali nie tylko o samą uchwałę antysmogową, ale o konkretne zapisy w proponowanych wersjach jej nowelizacji, o którą prezydent m.st. Warszawy zaapelował do władz województwa mazowieckiego. Stąd w raporcie szereg szczegółowych wyników dotyczących różnych możliwych wariantów. Najwięcej sympatyków (68 proc.) ma zakaz palenia węglem na terenie Warszawy. Wśród warszawiaków zakaz popiera aż 74 proc. badanych. W tej grupie największe jest też poparcie dla zakazu montowania kominków w nowych mieszkaniach, które mogłyby mieć dostęp do sieci grzewczych - w całym województwie za wprowadzeniem takiego zapisu jest 69 proc. osób, ale aż 76 proc. w samej Warszawie.

- Warto zwrócić uwagę na fakt, który wychwyciliśmy w badaniu. Dla aż 64 proc. respondentów głównym celem korzystania z kominka jest rekreacja i tworzenie w salonie nastroju, podczas gdy tylko u co dwudziestej osoby kominek jest głównym źródłem ciepła zimą. Warto zauważyć, że obecna propozycja w odniesieniu do kominków dotyczy tylko nowo wybudowanych apartamentowców w blokach.- ocenia Łukasz Adamkiewicz z ECAC.

Z projektem nowej uchwały antysmogowej dla Mazowsza można się zapoznać tu.

Badanie przeprowadzono w lutym 2022 r. na reprezentatywnej grupie 1000 osób, dbając o odpowiednie proporcje - po ok. ⅓ respondentów stanowiły osoby z Warszawy, ⅓ z tzw. warszawskiego obwarzanka i ⅓ z pozostałych miejscowości na Mazowszu.