Od stycznia 2026 odwiedzający fiordy Trondheim będą mogli się przemieszczać elektrycznym wodolotem. Uber Boat by Thames Clippers wprowadził na wody Tamizy elektryczny prom pasażerski Orbit Clipper. To pierwszy w Wielkiej Brytanii w pełni elektryczny prom o zerowej emisji spalin. Zarząd Portu w Busan (BPA) odebrał ze stoczni Kangman Corporation prom pasażerski, który jest pierwszym etapem wymiany 140 statków z silnikami spalinowymi na promy zasilane elektrycznie do 2030 r. Popyt na statki elektryczne będzie rósł średniorocznie około 19% przez najbliższe 5 lat.

CRIST ma na swoim koncie dostawę serii promów elektrycznych, które sprawdziły się w realiach żeglugi na akwenach Finlandii.  Remontowa pozyskała niedawno zamówienie na budowę serii 50-metrowych promów elektrycznych dla Caledonian Maritime Assets Limited. W lipcu ubr. Remontowa Shipbuilding SA zwodowała prom pasażersko-samochodowy dla Torghatten Nord AS.  Rynek na promy elektryczne wciąć rośnie. Kompetencje i potencjał polskiego przemysłu budowy statków ma więc szanse. 

Elektrykiem w fiordach

Na razie na trasie  między Frosta Brygge a Trondheim będzie można sprawdzić jak pływa najszybszy na świecie elektryczny statek pasażerski. To efekt realizacji projektu Frostabåten, realizowanego we współpracy z lokalnymi władzami, NTNU i partnerami prywatnymi. Candela P-12 to nie jest zwykły prom. Z prędkością przelotową 25 węzłów i zasięgiem 40 mil morskich na napędzie elektrycznym, jest to najszybszy i najdłuższy elektryczny statek pasażerski na świecie. Zaawansowana technologia wodolotu unosi kadłub nad wodą, zmniejszając zużycie energii o 80% w porównaniu z konwencjonalnymi promami i zapewniając cichą, bezemisyjną podróż – wyjaśnia producent.

Prom znacznie poprawi komunikację mieszkańców  Frosta z Trondheim. Obecnie dojazd samochodem lub autobusem do centrum Trondheim zajmuje około 90 minut. Połączenie promowe P-12 skraca ten czas do 30 minut. Dzięki temu dojeżdżający do pracy zaoszczędzą prawie dwie godziny dziennie – podkreśla administracja Trondheim. Połączenie elektrycznym wodolotem  reaktywuje połączenie promowe, które zostało zamknięte w 1970 r. Transport zapewniał również  wodolot, wówczas napędzany silnikiem Diesla.

Konstruktorzy podkreślają, że  P-12 ładuje się ze standardowej ładowarki samochodowej prądu stałego. A to oznacza, że operacje są przystępne cenowo i skalowalne. Norwegia jest światowym liderem w dziedzinie elektryfikacji transportu lądowego i wodnego. Powszechne jest tutaj używanie samochodów elektrycznych. Jest to możliwe dzięki gęstej sieci ładowarek.

- Drogi wodne stanowią kolejny obszar, w którym nastąpią przełomy. Dzięki naszej technologii ta zmiana może nie tylko stać się znacznie tańsza niż eksploatacja statków z silnikami Diesla, ale także sprawić, że nowe trasy staną się opłacalne – lub, jak w przypadku Frosta, ożywić trasy, które nie były ekonomicznie zrównoważone w konkurencji z ruchem drogowym” – mówi Alexander Sifvert z Candeli.

Projekt Frostabåten rozpocznie się w styczniu 2026 roku, a jego partnerami są m.in. port Trondheim, Ocean Autonomy Cluster i NTNU Shore Control Lab. Jeśli się powiedzie, może przyspieszyć rozwój usług transportu wodnego w norweskich fiordach. Rosnące wydatki Norwegów  w komercyjny rozwój  statków elektrycznych może być szansą dla polskich biur projektowych i stoczni oraz ich kooperantów.

Azja się elektryfikuje

Przewiduje się bowiem, że globalny rynek statków elektrycznych wygeneruje duży popyt na produkcję stoczni, które posiadają doświadczenie w produkcji statków innowacyjnych. Popyt jest nie tylko na małe statki elektryczne. Przed ponad rokiem  COSCO Shipping wprowadziła do eksploatacji pierwszy na świecie kontenerowiec z napędem elektrycznym o nośności 10 tys. t. 

Statek zbudowano w stoczni Heavy Industrial Shipyard w prowincji Yangzhou. Łączna moc akumulatorów Green Water 02 i Green Water 01 wynosi ponad 50 tys. kWh. Niedawno Candela ogłosiła sprzedaż 11 elektrycznych promów P-12 firmie JalVimana Shuttles w Mumbaju. To największa jak dotąd umowa na dostawę tak licznej serii statków elektrycznych. Wodoloty  P-12 będą obsługiwać dwie z najbardziej ruchliwych tras w Mumbaju: Gateway of India – Alibaug oraz Gateway of India – Elephanta Island. 

Na Tamizie Prom Uber Boat by Thames Clippers został zbudowany dzięki częściowemu finansowaniu Departamentu Transportu i Innovate UK. Prom powstał w Wight Shipyard Company, producenta szybkich aluminiowych statków. W opracowaniu statku uczestniczyli inżynierowie Beckett Rankine, firma konsultingowa ds. inżynierii lądowej i wodnej. Zespół Aqua SuperPower odpowiadał z projekt systemów opartych na  infrastrukturze elektrycznej.

CAGR na elektrycznej fali

Rynek dynamicznie rośnie. Według nowego raportu Markets and Markets, globalny rynek statków elektrycznych ma wzrosnąć z 4,85 mld USD w 2025 r. do 18,39 mld USD do 2032 r. Eksperci ZION zapowiadają, że może on osiągnąć nawet 18,73 mld USD. Markets and Markets szacuje, że rozwój rynku osiągnie skumulowaną roczną stopę wzrostu na poziomie 21%. ZION prognozuje CAGR ostrożniej na 18,86% od 2024 r. 

- Promy, śródlądowe statki towarowe, statki usługowe offshore i platformy obronne coraz częściej stosują silniki elektryczne i hybrydowe, napędzane postępem w dziedzinie magazynowania energii, systemów hybrydowych i portowych stacji ładowania – poinformowała agencja Markets and Markets.

Analitycy tej firmy uzasadniają wzrost popytu na statki elektryczne tym, że coraz „Wyższe są koszty paliwa i konserwacji, a dotacje i finansowanie zielonego [transportu wodnego – MG], wzmacniają argumenty operatorów za wymianą statków na elektryczne”. 

Wzrost popytu na statki elektryczne zwiększa się „dzięki wsparciu regulatorów, armatorów i władz portowych na rzecz dekarbonizacji, statki elektryczne przechodzą od fazy testowej do stania się kluczowym elementem modernizacji sektora morskiego.”

W podziale na regiony, region Azji i Pacyfiku zajmuje drugie miejsce w procesie wprowadzania do eksploatacji statków elektrycznych. Ale sytuacja może się szybko zmienić jak w Mumbaju. Chiny i rządy Indii oraz Korea Płd.  wspierają przemysł stoczniowy w przełamaniu barier związanych z popytem i kosztami produkcji. 

Chiny szczególnie rozszerzają swoje wdrożenie poprzez szeroko zakrojone projekty promów elektrycznych i infrastrukturę ładowania portów. Natomiast Japonia i Korea Południowa wdrażają na szeroką skalę hybrydowe napędy elektryczne i rozwiązania akumulatorowe nowej generacji do użytku cywilnego i obronnego. Z badań wynika, że segment statków o mocy >7 560 kW ma być liderem na rynku statków elektrycznych. Popyt już jest rejestrowany zarówno w segmencie statków o dużej pojemności. Prowadzone jest badanie popytu na jednostki wykorzystywane   do ochrony akwenów i granic morskich oraz ich obrony.

Oczekuje się, że segment statków pasażerskich będzie miał największy udział w rynku statków elektrycznych ze względu na priorytety regulacyjne, potrzeby operacyjne i czynniki kosztowe. Statki  elektryczne są bowiem traktowane dzisiaj jako produkty podwójnego przeznaczenia i warto to wziąć pod uwagę również w naszym przemyśle okrętowym.