Wspólne zasady wykonywania obowiązków gmin, wynikających z tzw. uchwały antysmogowej woj. śląskiego, ma wypracować specjalny zespół powołany przy Śląskim Związku Gmin i Powiatów (ŚZGiP) Efekty prac zespołu mają zostać upowszechnione w skali regionu.

W woj. śląskim od 2017 r. obowiązuje regionalna uchwała antysmogowa, zgodnie z którą m.in. do końca 2021 r. należy w tym regionie zlikwidować piece używane powyżej 10 lat.

O powołaniu i pierwszym posiedzeniu nowego zespołu poinformowała PAP w czwartek rzeczniczka ŚZGiP Dominika Tkocz. W skład gremium weszli przedstawiciele gmin członkowskich Związku (w tym straży miejskich), lokalnych alarmów smogowych oraz Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla. Do udziału w pracach zaproszono też przedstawiciela marszałka woj. śląskiego.

„Mamy różne doświadczenia w zakresie wdrażania tzw. uchwały antysmogowej. Dlatego chcemy wspólnie z różnymi instytucjami i środowiskami, które wchodzą w skład zespołu przygotować jeden model działania. Mamy nadzieję, że we współpracy z urzędem marszałkowskim uda się tę propozycję szeroko rozpropagować” – ocenił cytowany przez Tkocz przewodniczący Związku Piotr Kuczera.

Uchwała Sejmiku Woj. Śląskiego ws. wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (tzw. uchwała antysmogowa), zaczęła obowiązywać ponad cztery lata temu, 7 kwietnia 2017 r.

Od tego czasu wiele samorządów regionu podjęło działania informacyjno-edukacyjne, dotyczące obowiązku wymiany źródła ciepła na bardziej ekologiczne (w ramach wskazanych w uchwale terminów) i zakazu stosowania złej jakości paliw. Pojawiły się też źródła finansowania wdrażania tych obowiązków m.in. w postaci rządowych programów Stop Smog oraz Czyste Powietrze.

„Edukacja jest bardzo ważna, ale dzisiaj powinniśmy skupić swoją uwagę na innych kwestiach. Po pierwsze, jak dobrze wykorzystać te 253 dni, które pozostały do 1 stycznia 2022 r., aby pomóc mieszkańcom województwa pozbyć się najstarszych kopciuchów, których niebawem nie będą mogli używać” – wskazał koordynator Polskiego Alarmu Smogowego w woj. śląskim Emil Nagalewski.

„Po drugie, w jaki sposób od początku przyszłego roku egzekwować uchwałę antysmogową, czyli jak traktować tych, którzy nie wymienią źródła ciepła na ekologiczne” - dodał Nagalewski.

Podczas pierwszego, czwartkowego spotkania on-line zespołu jego członkowie określili zakres problemów ograniczających szanse na osiągniecie celów uchwały antysmogowej. Dotyczą one m.in. sposobu jej egzekwowania, opóźnień w podłączaniu gospodarstw domowych do sieci ciepłowniczych, zawierania umów czy budowy przyłączy oraz pozyskiwania środków na te działania.

„Zakładamy, że wspólne zasady zostaną wypracowane w ciągu najbliższych miesięcy. Wiemy, że smog nie zna granic. Dlatego w drugiej fazie naszej inicjatywy chcemy te działania koordynować w ramach jak najszerszej grupy samorządów w naszym regionie” – zapowiedział dyrektor biura ŚZGiP Witold Magryś.

Obowiązująca w woj. śląskim uchwała antysmogowa wprowadziła m.in. terminy wymiany urządzeń grzewczych. Do 31 grudnia 2021 r. wymienione powinny zostać kotły węglowe eksploatowane dłużej niż 10 lat od daty ich produkcji lub kotły bez tabliczki znamionowej.

Do końca 2022 r. wymienione powinny zostać piece (w tym kaflowe) i kominki, których eksploatacja rozpoczęła się przed 1 września 2017 r. i które nie spełniają minimalnych poziomów sezonowej efektywności energetycznej i normy emisji dla sezonowego ogrzewania pomieszczeń.

Do końca 2023 r. wymienione mają zostać kotły węglowe eksploatowane od 5-10 lat od daty ich produkcji, do końca 2025 r. - kotły węglowe eksploatowane poniżej pięciu lat od daty ich produkcji, a do końca 2027 r. kotły węglowe klasy 3. i 4. certyfikowane według normy PN-EN 303-5:2012 (kotły klasy 3. certyfikowane według normy PN-EN 303-5:2002 należy wymienić do końca 2021 r. lub 2023 r. w zależności od daty produkcji).

W ostatnich tygodniach 12 organizacji zajmujących się walką o czyste powietrze przekazało marszałkowi woj. śląskiego petycję ws. bardziej ambitnej walki ze smogiem. Postulaty dotyczą m.in. skrócenia w uchwale antysmogowej terminów wejścia w życie ograniczeń co do eksploatacji poszczególnych instalacji, a także podniesienia celów redukcji emisji zanieczyszczeń pyłowych z sektora komunalno-bytowego, określonych w Programie ochrony powietrza dla woj. śląskiego.

W reakcji na petycję urząd marszałkowski ocenił, że skuteczność uchwały antysmogowej będzie można analizować po 1 stycznia 2022 r., kiedy przypada przewidziany uchwałą pierwszy termin wymiany najstarszych instalacji grzewczych.

Samorząd województwa wskazał też, że w przeprowadzonej w ub. roku ewaluacji wdrażania zapisów uchwały większość gmin nie wykazała woli jej zmiany; pojawiły się przy tym głosy, że terminy wymiany urządzeń grzewczych zapisane w uchwale powinny zostać wydłużone ze względów na możliwości finansowe mieszkańców.