Przedstawiciele samorządów oraz goście z kilku europejskich krajów dyskutowali, podczas sesji plenarnej „Liderzy w czasie kryzysu”, o wyzwaniach, z jakimi mierzą się obecnie lokalni włodarze oraz o skutecznym realizowaniu zadań w czasie pandemii i wojny w Ukrainie. Dyskusja miała miejsce podczas Europejskiego Kongresu Samorządowego w Mikołajkach odbywającego się 11-12 kwietnia.

Paneliści zwracali uwagę, że żyjemy w czasach „czarnych łabędzi”, czyli nieprzewidywalnych zdarzeń, takich jak pandemia i wojna w Ukrainie, które zmieniają świat i Europę, także tę regionalną. Eksperci wskazywali, że aby samorządy mogły poradzić sobie z problemami, jakich nieustannie przybywa, potrzebni są liderzy, którzy będą odważnie podejmować decyzje, dążyć do rozwoju gospodarczego i społecznego oraz prezentować gotowość do solidarnej pomocy innym, w tym uchodźcom wojennym.

„Jest ważne, aby nieduże miasta były odpowiednio poukładane i zabezpieczone środkami finansowymi. Wtedy będzie można realizować plany rewitalizacji i dobrego, społecznego życia” – mówił Gustaw Marek Brzezin, marszałek województwa warmińsko-mazurskiego.

Jednocześnie, według niego, potrzebna jest świadomość dotycząca możliwości korzystania z odnawialnych źródeł energii (OZE) przez regiony.

„Na ten moment 30 proc. energii w regionie pochodzi z OZE, pozostałe 70 proc. z węgla” – wskazał Gustaw Marek Brzezin.

Niezależnie jednak od wojny, pandemii i zwiększonej liczby uchodźców przyjeżdżających do Polski, poszczególne regiony powinny utrzymać dynamikę rozwoju województw. Zwrócił na to uwagę Cezary Przybylski, marszałek województwa dolnośląskiego, mówiąc o rozwoju kolei dolnośląskich, które mają ułatwić przemieszczanie się do większych ośrodków i zniechęcić ludzi do przeprowadzki do innych miast.

„Gdy dojazd do pracy zajmuje 30 minut, jest większa szansa, że kapitał ludzki zostanie w mniejszych miejscowościach. Kolejnym ważnym elementem temu sprzyjającym jest dostęp do służby zdrowia. Chodzi o to, aby nie trzeba było jechać daleko do szpitala czy na wizytę do specjalisty. Dlatego na Dolnym Śląsku powstanie szpital onkologiczny” – powiedział.

Przedstawiciele kilku krajów europejskich, którzy gościli na kongresie, również wskazywali na konieczność rozwijania potencjału ludzkiego, innowacyjności oraz zasobów fizycznych, aby poszczególne regiony mogły się systematycznie rozwijać. Ossi Savolainen, gubernator Regionalnej Rady Helsinek - Uusimaa podkreślał, jak ważne jest także inwestowanie w badania, których efektem ma być wdrożenie innowacyjności gospodarczej w regionach.

„Planujemy przeznaczać 300 mln EUR rocznie na badania i rozwój w regionie, czyli 5 proc. PKB. Obecnie wydatki na ten cel pochłaniają rocznie 3,7 proc PKB” – tłumaczył.

Celem Helsinek jest także łagodzenie skutków zmian klimatu, edukacja w tym zakresie oraz stanie się regionem neutralnym do 2030 roku, jeśli chodzi o emisję dwutlenku węgla. Podobne założenia mają być także realizowane w Szwecji. Magnus Berntsson ze Szwecji, przewodniczący Zgromadzenia Regionów Europy, potwierdził, że do 2030 roku w regionie Västra Götaland, którego największym miastem jest Göteborg, CO2 nie będzie już emitowany.

„Jest to o tyle trudniejsze zadanie, że Göteborg jest zagłębiem motoryzacyjnym. Jednak takie są nasze plany i bardzo chcielibyśmy je zrealizować. Dlatego też staramy się koncentrować na cyrkularnym obiegu biznesowym, ponieważ uważamy, że biznesy powinny mieć obieg zamknięty” – wyjaśniał Magnus Berntsson.

Obecnie regiony w Polsce i w innych europejskich krajach stają przed wieloma wyzwaniami społecznymi, gospodarczymi i finansowymi. Ich przedstawiciele tłumaczyli, jakie powinny być teraz priorytety związane z rozwojem tych obszarów. Reprezentant Szwecji zwrócił uwagę na to, że dzięki kryzysowi może być wykorzystywana innowacyjność. Według niego warto budować małe społeczności i poczucie odpowiedzialności za innych, np. za sąsiadów.

Profesor Carlos Moreno, dyrektor IAE Paris Sorbonne Business School tłumaczył, jak ważne jest, by regiony zmieniały się i dostosowywały do wydarzeń politycznych i społecznych.

„Nie jest to łatwe, bo mamy ograniczenia klimatyczne, demograficzne, związane z konkurencyjnością i covidem, ale musimy działać – zaznaczył prof. Moreno. - W tej chwili, bardziej niż kiedykolwiek, ważna jest też jakość życia, dostęp do edukacji, kultury oraz tworzenie relacji i społeczności wokół nas. Wszystko to służy budowaniu świata, który będzie bardziej spokojny, w którym będzie żyło się lepiej i w którym będziemy widzieli więcej przyjaciół niż wrogów. Nie możemy tylko pracować. Potrzebna jest także kultura, dzięki której stajemy się bardziej ludzcy” – podkreślił.

Ossi Savolainen stwierdził, że aby regiony mogły się rozwijać, potrzebny jest właściwy ekosystem.

„Powinniśmy wdrażać w dużych miastach i małych miasteczkach dobry system kształcenia i innowacyjny ekosystem” – wyjaśnił.

Gustaw Marek Brzezin zwrócił uwagę na znaczenie słowa solidarność w obecnych czasach.

„Jesteśmy regionem zielonym i przyroda ma dla nas znaczenie. Sprawa czystej energii właściwie nas nie dotyczy, ale chcemy pomagać i zabezpieczać inne regiony w tym zakresie i solidaryzować się z nimi – mówił marszałek województwa warmińsko-mazurskiego. - W tym momencie Polska przyjęła ponad 2 mln uchodźców z Ukrainy i musimy być gotowi na obniżenie poziomu ekonomicznego oraz ponoszenie trudu i ciężaru związanego z tym kryzysem. Nasze społeczeństwo powinno to zrozumieć, bo walczymy o sprawę demokracji i pokoju na świecie” – wyjaśniał.

Sesję plenarną podsumował moderator Gianluigi Donnelli, redaktor naczelny Radio 24 II Sole 24 Ore z Włoch. W jego opinii żyjemy w epoce niespodzianek i „czarnych łabędzi”, z którymi musimy się mierzyć.

„Jesteśmy awangardą zmian w Europie i powinniśmy ten czas odpowiednio wykorzystać do rozwoju” – dodał na koniec.