Finlandia planuje budowę nowej linii kolejowej, która połączy kraj przez Szwecję z norweskim portem Narwik. Projekt ten jest strategicznym przedsięwzięciem, które ma na celu zwiększenie mobilności wojsk NATO, poprawę zdolności obronnych Finlandii oraz rozwój eksportu i turystyki. 

Linia kolejowa ma umożliwić szybki transport wojsk i sprzętu NATO, szczególnie czołgów i artylerii, z portu w Narwiku do Finlandii w przypadku zagrożenia, np. ze strony Rosji. Narwik jest niezamarzającym portem, co czyni go kluczowym punktem logistycznym. Projekt jest odpowiedzią na naciski Komisji Europejskiej oraz potrzeby NATO, które oceniły połączenie jako priorytetowy projekt dotyczący mobilności wojskowej w Europie.

Planowana trasa biegnie od Oulu w Finlandii przez szwedzkie miasta (m.in. Haparanda i Kiruna) do Narwiku w Norwegii. W zależności od wariantu całkowita długość połączenia wyniesie 650–720 km.

Kluczowym wyzwaniem jest różnica w rozstawie torów: Finlandia używa szerokiego rozstawu 1524 mm (zbliżonego do rosyjskiego 1520 mm), podczas gdy Norwegia i Szwecja stosują standard europejski 1435 mm. Nowa linia ma być zgodna z unijnym standardem, co wymaga przebudowy lub budowy nowych torów.

Szacowany koszt przebudowy torów tylko na odcinku do Oulu to ponad 1,5 mld euro, a cała inwestycja będzie znacznie droższa.

Finlandia przeznaczyła na razie 20 mln euro na opracowanie projektu. Dalsze finansowanie ma pochodzić ze środków unijnych, w ramach programu TEN-T (transeuropejska sieć transportowa), który wejdzie w życie latem 2026 roku.

Historycznie szerokie tory

Rozstaw torów w Finlandii wynosi 1524 mm i jest szerszy niż standardowy rozstaw w większości państw Unii Europejskiej, który wynosi 1435 mm (tzw. rozstaw normalnotorowy lub stephensonowski). Fiński rozstaw jest zbliżony do rosyjskiego (1520 mm), co wynika z historycznych wpływów Imperium Rosyjskiego, gdy Finlandia była jego częścią w XIX wieku.

Komisja Europejska naciska na ujednolicenie rozstawu torów w UE do 1435 mm, szczególnie w ramach sieci TEN-T, ale Finlandia opiera się tym zmianom, argumentując, że koszty przebudowy byłyby zbyt wysokie. W 2024 roku fińska minister transportu zasugerowała jednak, że kraj może rozważyć przyjęcie europejskiego standardu w przyszłości, by poprawić połączenia z Norwegią i Szwecją.