Australijski Instytut Nauk Morskich (AIMS) zakończył pierwszy rok pilotażowego programu odbudowy Wielkiej Rafy Koralowej, otwierając nowy etap działań na rzecz regeneracji największego systemu raf koralowych na świecie. Projekt realizowany jest we współpracy z przedstawicielami przemysłu morskiego oraz rdzennymi strażnikami środowiska (Indigenous Rangers) i stanowi jeden z największych na świecie testów operacyjnej odbudowy ekosystemów rafowych.

Program Production Deployment Program (PDP), uruchomiony w 2025 roku jako część szerszej inicjatywy Reef Restoration and Adaptation Program (RRAP), ma na celu rozwój i skalowanie innowacyjnych metod odbudowy koralowców, zwiększanie zaangażowania lokalnych społeczności oraz budowanie potencjału sektora prywatnego do prowadzenia działań restauracyjnych na dużą skalę.

Rozmnożyć koralowce

W pierwszym roku programu na trzech rafach w rejonie Cairns i Wysp Keppel rozmieszczono 44 608 specjalnych urządzeń seedingowych, z których każde może pomieścić do dziesięciu młodych koralowców. Podczas corocznego tarła koralowców zebrano również 14,6 miliona jaj, które posłużyły do dalszej hodowli i wysiewu młodych organizmów.

W realizację projektu zaangażowano około 130 przeszkolonych osób, w tym przedstawicieli sześciu grup tradycyjnych właścicieli ziem i mórz (Traditional Owners). Operacje terenowe prowadzono z wykorzystaniem 13 jednostek pływających należących do firm z branży turystycznej, rybackiej i związanej z połowem koralowców.

Program wykorzystuje dwie nowatorskie metody wspomagania odbudowy raf. Pierwsza z nich, Slick Collection and Release, polega na zbieraniu naturalnych skupisk jaj i plemników koralowców unoszących się na powierzchni morza po tarle, a następnie transportowaniu ich i uwalnianiu nad wybranymi, zdegradowanymi rafami. Druga metoda – Conservation Aquaculture – obejmuje hodowlę młodych koralowców w kontrolowanych warunkach, zarówno w National Sea Simulator (SeaSim) prowadzonym przez AIMS, jak i w prywatnych obiektach akwakultury, a następnie ich wysadzanie na rafach.

Ochronić młode organizmy

Jednym z najbardziej innowacyjnych elementów programu są ceramiczne moduły w kształcie gwiazdy, służące jako podłoże dla młodych koralowców. Konstrukcja chroni je przed roślinożercami, które mogłyby uszkodzić lub zjeść rozwijające się kolonie. Moduły posiadają także łączone ramiona, umożliwiające tworzenie większych struktur stabilizujących dno morskie w miejscach szczególnie narażonych na degradację.

Wykonane z obojętnej dla środowiska ceramiki urządzenia z czasem integrują się z naturalnym podłożem, przypominając skały lub gruz koralowy. Ich kształt ogranicza osadzanie się glonów i osadów, a jednocześnie zapewnia odpowiedni dostęp światła oraz swobodny przepływ wody, co zwiększa szanse przeżycia młodych koralowców.

– Mamy tylko jedną szansę w roku na przetestowanie wszystkich procesów razem, ponieważ główne tarło koralowców na Wielkiej Rafie Koralowej odbywa się raz do roku. Pomimo wyzwań związanych z pogodą i wcześniejszym terminem tarła, reakcja naszych partnerów była bardzo pozytywna. To ważny krok w kierunku zwiększenia skali działań w kolejnych latach – podkreśla dr Pirjo Haikola, pełniąca obowiązki dyrektora programu PDP.

Eksperci AIMS zaznaczają jednak, że odbudowa koralowców jest jedynie jednym z elementów ochrony rafy. Długoterminowe przetrwanie Wielkiej Rafy Koralowej nadal zależy przede wszystkim od ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz poprawy jakości wód przybrzeżnych. Programy restauracyjne mają charakter uzupełniający i wspierający naturalne procesy regeneracji ekosystemu.

Akcja nabiera tempa

W najbliższych latach planowane jest zwiększenie skali działań, dalsze szkolenia operatorów oraz rozwój automatyzacji procesów hodowli i rozmieszczania młodych koralowców. Naukowcy będą monitorować przeżywalność, tempo wzrostu oraz odporność nowych kolonii na stresory środowiskowe, takie jak bielenie koralowców czy konkurencja ze strony glonów.

RRAP, działający od 2018 roku, jest obecnie największym na świecie programem poświęconym zwiększaniu odporności i zdolności adaptacyjnych raf koralowych wobec zmian klimatu. W przedsięwzięcie zaangażowane są m.in. AIMS, Great Barrier Reef Foundation oraz czołowe australijskie uczelnie i instytuty badawcze.