Jak wynika z nowego raportu EY Polska, transformacja sektora energetycznego w kraju, w tym działania wspierające sektor górnictwa węgla kamiennego, mogą kosztować nawet 135 mld euro do 2030 roku.

Ministrowie środowiska UE, którzy zebrali się w Luksemburgu w poniedziałek 24 października, potwierdzili swoje zobowiązanie do odejścia od węgla i przyspieszenia zielonej transformacji w obliczu rosnących cen paliw kopalnych.

Ambicje te budzą jednak obawy polskiego rządu. Polska energetyka w chwili obecnej opiera się na węglu przy wytwarzaniu 70 proc. energii elektrycznej.

"Zakres transformacji polskiego sektora energetycznego jest znacznie szerszy i bardziej kosztowny niż w większości krajów UE" - czytamy w raporcie EY, powołując się na "bardzo specyficzne uwarunkowania historyczne i wysoki udział węgla w miksie produkcji energii".

- Nie chcemy szukać wymówek, ale myślę, że okoliczności, w jakich znalazła się Polska, (...) fakt, że dopiero w 1989 roku odzyskała suwerenność gospodarczą i polityczną, był rzeczywiście trudnym punktem wyjścia - powiedział Jakub Koszyczarek, konsultant ds. zarządzania w EY Polska.

- W tym czasie prawie 90 proc. produkcji energii elektrycznej było wytwarzane z węgla, podczas gdy udział ten spadł obecnie do 70 proc. - powiedział podczas wydarzenia EURACTIV we wtorek 25 października.

Podkreślił to ponownie Wojciech Dąbrowski, prezes Polskiego Stowarzyszenia Energii Elektrycznej (PKEE), który wezwał decydentów UE do uwzględnienia "różnych punktów wyjścia" państw członkowskich i ich "własnego tempa transformacji".

W Polsce paliwa kopalne nadal stanowią 85 proc. całkowitej podaży energii, z czego największy udział ma węgiel - wynika z raportu opublikowanego w maju ubiegłego roku przez Międzynarodową Agencję Energii (IEA). Kraj nadal dotuje swój przemysł węglowy, który zapewnia zatrudnienie w wielu regionach.

Mimo to Polska zobowiązała się do wycofania węgla brunatnego do 2044 roku, a węgla kamiennego do 2049 roku, w samą porę, by UE osiągnęła swój cel neutralności klimatycznej do 2050 roku.

Jest to powód do niepokoju, ponieważ prawie 108 000 miejsc pracy w Polsce jest bezpośrednio związanych z sektorem węglowym - to ponad połowa wszystkich miejsc pracy w UE w tej branży.

- Będzie to stanowić również istotne wyzwania w sprawiedliwej transformacji dla regionów, których to dotyczy - ostrzegł Koszyczarek.  

- To powinno być rozumiane nie tylko przez wszystkich ludzi zatrudnionych w elektrowniach (...), ale to dotyczy także regionów, w których węgiel jest wydobywany, dotyczy także przemysłu, który wspiera wydobycie, który wspiera dostawy węgla - stwierdził.

Według szacunków z raportu EY, do 2030 roku do transformacji polskiego sektora elektroenergetycznego potrzebne będzie 135 mld euro nowych inwestycji.  

Bieg po OZE

Pomimo wyzwań, Polska w ostatnich latach mocno koncentruje się na wdrażaniu odnawialnych źródeł energii.

W 2020 roku kraj przekroczył swój cel w zakresie energii odnawialnej, jednocześnie osiągając jak dotąd w tym roku rekordową produkcję energii elektrycznej z wiatru i słońca (+48,5 proc. w porównaniu z rokiem 2021).

Jeśli chodzi o słońce, tempo rozwoju przekroczyło prognozy - do połowy 2022 roku zainstalowano ponad 10 gigawatów, czyli poziom, który rząd przyjmując politykę energetyczną w 2019 roku,  zakładał, że zostanie osiągnięty dopiero po 2030 roku.

Dąbrowski zapewnił, że odnawialne źródła energii to jeden z kluczowych aspektów transformacji energetycznej Polski, wspierający zarówno realizację celów klimatycznych, jak i poprawę bezpieczeństwa energetycznego.

"Musimy sobie poradzić z nowymi, nadzwyczajnymi okolicznościami, ale główne kierunki pozostają niezmienne" - powiedział podczas wydarzenia, dodając, że "Europa kontynuuje swoją podróż do neutralności klimatycznej".

Polska realizuje wiele innowacyjnych projektów i stawia na rozwój nowych technologii, co będzie wspierać tworzenie nowych miejsc pracy - zaznaczył.  

- Największą inwestycją w Polsce są teraz morskie farmy wiatrowe na Bałtyku - potwierdził Koszyczarek.

- Potencjał Morza Bałtyckiego jest ogromny. Myślę więc, że morskie farmy wiatrowe, wraz z elektrowniami jądrowymi, będą w przyszłości stabilizować nasz system energetyczny - dodał.

Bezpieczeństwo dostaw

Pomimo tych sukcesów, transformacja energetyczna w Polsce i szerzej w Europie jest kwestionowana przez kryzys gazowy, który sprawił, że węgiel stał się bardziej atrakcyjny dla firm energetycznych.

Tsvetelina Penkova, bułgarska socjalistyczna europosłanka, poparła wspólne zakupy gazu na poziomie UE, aby zapewnić niższe ceny i większą stabilność.

- Jeśli mamy mówić o stabilności całego rynku energetycznego UE i o solidarności, musimy pracować jako jedna unia, nawet na poziomie negocjacji cen i ilości - powiedziała podczas wydarzenia.

Penkova podkreśliła również znaczenie znalezienia właściwej równowagi między energią odnawialną a mocą obciążenia podstawowego, jeśli chodzi o bezpieczeństwo dostaw, mówiąc, że UE musi być pragmatyczna, jeśli chodzi o cele klimatyczne na rok 2030.

Źródło: euractiv.com, europa.eu