Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza z Jasionki na Podkarpaciu realizuje projekt pod nazwą "Historia sektora energii", w ramach którego powstanie m.in. cykl artykułów i podcastów poświęconych rozwojowi przemysłu naftowego.

Jak poinformował PAP Artur Stec z instytutu, ideą przewodnią przedsięwzięcia jest obchodzony od początku stycznia Rok Ignacego Łukasiewicza.

„W 2022 roku przypada bowiem 200. rocznica urodzin pioniera światowego przemysłu naftowego. Łukasiewicz był także farmaceutą, przedsiębiorcą i prekursorem społecznej odpowiedzialności biznesu. Założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej i wynalazł lampę naftową” - przypomniał.

Projekt prowadzony przez IPE ma charakter ogólnopolski i obejmuje cykl artykułów naukowych oraz podcastów, koncentrujących się na rozwoju przemysłu naftowego od czasów Łukasiewicza, następnie w Galicji jako części zaboru austriackiego, w okresie II Rzeczpospolitej i później do 1989 roku.

Jak podkreślił Stec, zwieńczeniem projektu będzie wydanie specjalnego numeru anglojęzycznego czasopisma naukowego „Energy Policy Studies” w wersji drukowanej i e-booka, w którym znajdą się wszystkie artykuły.

„Czasopismo zostanie przekazane do bibliotek na całym świecie. Zarówno artykuły jaki i e-book będą dostępne na stronie Instytutu Polityki Energetycznej oraz w mediach społecznościowych” - zaznaczył.

Sponsorem strategicznym projektu jest Bank Gospodarstwa Krajowego, natomiast partnerem Fundacja PGE.

W ramach projektu opublikowany został już pierwszy wideopodcast „Spacer po Rzeszowie śladem Ignacego Łukasiewicza”.

Jak powiedział Stec, który od wielu lat analizuje możliwość wykorzystania dziedzictwa Łukasiewicza do promocji regionu, spacer śladem wynalazcy można zacząć od rzeszowskiej ul. 3 Maja, która w czasach zaboru austriackiego nosiła miano Pańskiej.

„Kamienica należąca do rodziny Łukasiewiczów, kupiona przez nich prawdopodobnie w 1830 r., istnieje do dziś pod adresem 3 Maja 22 (róg Fircowskiego). Tu Ignacy mieszkał przez wiele lat. Po śmierci ojca odziedziczył część kamienicy, którą potem sprzedał siostrze Emilii. Ignacy miał bardzo blisko do szkoły – uczęszczał w latach 1833–1837, do rzeszowskiego Cesarsko-Królewskiego Wyższego Gimnazjum, obecnie jest to I Liceum Ogólnokształcącego, położonego naprzeciwko rodzinnego domu” – dodał.

W Rzeszowie są także ślady działalności niepodległościowej Łukasiewicza, który już w latach szkolnych, nawiązał pierwsze kontakty konspiracyjne i podjął działalność spiskową.

W październiku 1841 Łukasiewicz rozpoczął pracę w aptece obwodowej należącej do Edwarda Hübla, mieszczanina rzeszowskiego. Apteka ta mieściła się prawdopodobnie tam, gdzie obecnie ulica Jagiellońska łączy się z ulicą 3 Maja, naprzeciwko I LO.

Pracując u Hübla Łukasiewicz miał kontakt z emisariuszami Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, m.in. Franciszkiem Wiesiołowskim czy najbardziej znanym z tego okresu emisariuszem, Edwardem Dembowskim. Łukasiewicz został zaprzysiężony na agenta rewolucyjnego latem 1845 r.

Praca aptekarska ułatwiała Łukasiewiczowi konspiracyjną działalność, dzięki niej udało mu się zwerbować niemałą grupę spiskowców, z którą przygotowywał powstanie.

Początek powstania miał nastąpić 17 lutego 1846, kiedy zaplanowano bal karnawałowy w hotelu, nazywanym Luftmaszyną, na rogu obecnych ulic Słowackiego i Kościuszki, w czasach Łukasiewicza nazywały się odpowiednio Różana i Farna.

Jednak austriacki dowódca zakazał balu, a na ulicach i rogatkach policja rozpoczęła kontrole. W ten sposób wyłapano przybyłych z bronią konspiratorów. 19 lutego zatrzymano także Łukasiewicza.

Jak opowiada Stec, kolejnym miejscem na szlaku jest zamek rzeszowski, obecna siedziba sądu. W tym miejscu był więziony Łukasiewicz.

Aresztowany wynalazca przyjął dobrą taktykę obrony. Zapewniał, że o rewolucji nic nie wiedział, a o samym spisku dowiedział się z gazet.

Jak podkreślił Stec, choć większość aresztantów zwolniono, Łukasiewicz trafił w maju 1847 r. do więzienia lwowskiego „u karmelitów”.

„Po dalszych dochodzeniach Łukasiewicz w końcu, po prawie dwóch latach więzienia, został zwolniony, ale z zakazem opuszczania Lwowa” – dodał.

W 1836 roku zmarł Józef Łukasiewicz, ojciec rodziny. Spoczął na rzeszowskim cmentarzu nazywanym teraz „starym”, przy obecnej ulicy Targowej. Jego grób jest bardzo łatwo odnaleźć, jest niemal przy samej bramie, po prawej stronie.

„Na mogile umieszczona jest metalowa biało-czerwona chorągiewka z datą 1794. Józef Łukasiewicz był bowiem uczestnikiem Insurekcji Kościuszkowskiej” – powiedział Stec.

Na cmentarzu warto też zobaczyć grób współpracownika Ignacego Łukasiewicza, Aleksandra Tarłowskiego, uczestnika Powstania Listopadowego.