Przemysł lotniczy wkracza w decydującą fazę transformacji, dążąc do osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku. Choć tegoroczna produkcja zrównoważonych paliw lotniczych ulegnie podwojeniu, wciąż zaspokaja mniej niż 1% globalnego zapotrzebowania. Trzy kluczowe technologie – rozwój zrównoważonych paliw lotniczych, napędów wodorowych i elektrycznych – mają ukształtować przyszłość zielonego lotnictwa.

 Długofalowe dążenia dotyczące zielonego lotnictwa dynamicznie przechodzą od odległej koncepcji do konkretów, co jest stymulowane rosnącą presją regulacyjną, celami zrównoważonego rozwoju oraz dojrzałością technologiczną.

Analiza obecnej sytuacji ukazuje pragmatyczną, trójtorową strategię rozwijaną na całym świecie: skalowanie zrównoważonych paliw lotniczych (Sustainable Aviation Fuel - SAF), rozwój samolotów napędzanych wodorem na trasach dalekodystansowych oraz bliską perspektywę przełomu w podróżach krótkodystansowych za sprawą napędu elektrycznego.

Chociaż zaangażowanie branży w osiągnięcie zerowej emisji dwutlenku węgla netto do 2050 roku jest dostrzegalne, droga naprzód jest pełna wyzwań, które kontrastują ze składanymi obietnicami.

SAF: Pragmatyczne paliwo z poważnym zastrzeżeniem

Zrównoważone paliwo lotnicze jest obecnie najbardziej zaawansowanym przejawem wysiłków dekarbonizacyjnych branży. Jego główną zaletą jest charakter rozwiązania typu drop-in, co oznacza, że może być stosowane w istniejących samolotach i infrastrukturze lotniskowej przy minimalnych modyfikacjach. Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (International Air Transport Association - IATA) szacuje, że SAF może przyczynić się nawet do 65% redukcji emisji niezbędnej do osiągnięcia celu zerowej emisji netto do 2050 roku. Produkcja SAF rośnie, a prognozy przewidują podwojenie jej tegorocznej wielkości do 2 mln ton. Jednak liczba ta jaskrawo ilustruje skalę wyzwania, ponieważ stanowi zaledwie 0,7% całkowitego zapotrzebowania branży na paliwo.

Główne przeszkody dla SAF są trojakie: koszt, zdolności produkcyjne i polityka. Paliwa pozostają znacznie droższe od konwencjonalnego paliwa lotniczego, a koszt jest ostatecznie przenoszony na konsumentów i linie lotnicze. Co więcej, jak podkreśliło opublikowane we wrześniu badanie IATA, głównym ograniczeniem nie jest dostępność zrównoważonych surowców, ale powolne wdrażanie zaawansowanych technologii produkcyjnych. Sytuację komplikują błędy w polityce; IATA otwarcie skrytykowała europejskie wymogi prawne za zawyżanie kosztów SAF poprzez opłaty za zgodność, zamiast skutecznie stymulować podaż. Pokazuje to, jak pilna jest potrzeba stworzenia globalnie zharmonizowanych i efektywnych ram regulacyjnych.

Wodorowa rewolucja

W dążeniu do zeroemisyjnych lotów, szczególnie na trasach dalekodystansowych, branża kieruje swoją uwagę na wodór. Jest to jednak krok o wiele bardziej rewolucyjny, a co za tym idzie, trudniejszy technologicznie. Firmy takie jak Airbus z programem ZEROe oraz innowatorzy tacy jak ZeroAvia aktywnie rozwijają i testują systemy napędu wodorowego – zarówno poprzez bezpośrednie spalanie w zmodyfikowanych turbinach gazowych, jak i za pomocą ogniw paliwowych generujących energię elektryczną.

Przeszkody są jednak znaczne. Technologia wymaga całkowitej przebudowy infrastruktury do produkcji, transportu i magazynowania zielonego wodoru na lotniskach na całym świecie. Ponadto, bezpieczne przechowywanie wodoru na pokładzie samolotu – czy to w postaci kriogenicznej cieczy, czy gazu pod wysokim ciśnieniem – stanowi wyzwanie inżynieryjne.

Wypracowanie klarownych przepisów, czego dowodem jest plan działania amerykańskiej Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) dotyczący bezpieczeństwa i certyfikacji samolotów napędzanych wodorem, jest kluczowym pierwszym krokiem. Mimo to, komercyjne samoloty wodorowe nie zostaną wprowadzone do użytku przed rokiem 2035.

Elektryczne skrzydła dla regionów

Równolegle napęd elektryczny i hybrydowo-elektryczny ma potencjał, by zrewolucjonizować rynki lotnictwa krótkodystansowego. W tym segmencie ograniczenia obecnej technologii akumulatorów są mniej dotkliwe. Przełomy w gęstości energetycznej baterii, sięgające 360 Wh/kg, umożliwiają obecnie rozwój małych, komercyjnie opłacalnych samolotów pasażerskich, takich jak Eviation Alice, zdolnych do pokonywania kilkuset kilometrów.

Technologia jest również motorem napędowym powstającego rynku zaawansowanej mobilności powietrznej (Advanced Air Mobility - AAM), gdzie elektryczne pojazdy pionowego startu i lądowania (electric vertical take-off and landing aircraft - eVTOL) mają przekształcić transport miejski.

Chociaż sektor niesie ogromne obietnice w zakresie redukcji hałasu i zeroemisyjnych lotów lokalnych, wiąże się z własnymi wyzwaniami. Należą do nich rozwój infrastruktury ładowania na lotniskach oraz ustanowienie kompleksowych ram regulacyjnych dla bezpiecznego operowania w zatłoczonej przestrzeni powietrznej. Proces jest realizowany przez FAA w ramach jej programu pilotażowego integracji.

Jeden cel, trzy strategie: Wyścig z czasem trwa

Zrównoważone lotnictwo charakteryzuje się dynamicznym, równoległym postępem. Nie ma jednego, uniwersalnego rozwiązania. Strategia branży jest z konieczności wielopłaszczyznowa: wykorzystanie SAF do redukcji emisji dwutlenku węgla w istniejącej globalnej flocie, dążenie do napędu elektrycznego w celu transformacji podróży na krótkich dystansach oraz inwestowanie w wodór jako długoterminowe rozwiązanie dla zeroemisyjnej przyszłości.

Jak podkreślono w raporcie Światowego Forum Ekonomicznego „Global Aviation Sustainability Outlook 2025”, osiągnięcie transformacji będzie wymagało bezprecedensowej współpracy między producentami, liniami lotniczymi, producentami paliw i regulatorami w celu uzgodnienia standardów, zmniejszenia ryzyka inwestycyjnego i zbudowania niezbędnej infrastruktury.

Ścieżki technologiczne stają się coraz wyraźniejsze, ale droga do zrównoważonego lotnictwa pozostaje długotrwałym i wymagającym procesem innowacji, inwestycji i wdrażania odpowiedniej polityki.